Micha Zondag: Buigen om recht te doen

Het Michanetwerk roept kerken op om gerechtigheid op de agenda te zetten. De Micha Zondag, dit jaar op 16 oktober, is een goede gelegenheid om dat te doen. Dit jaar wordt de zondag voor de tiende keer gehouden. We gaan terug naar de brontekst waar deze beweging haar naam aan ontleent: Micha 6:8.

Het Michanetwerk roept al tien jaar lang op tot sociale en ecologische gerechtigheid. Het vraagt daarmee aandacht en inzet voor rechtvaardige verhoudingen tussen mensen en voor goede zorg voor de schepping. Dat is soms best spannend en roept vragen op: hoort dit wel binnen de kerkmuren? En gaat het bij gerechtigheid binnen de kerk niet vooral om recht tegenover God staan?

Diepere lading

Het thema ‘Buigen om recht te doen’ is gebaseerd op het laatste gedeelte van Micha 6:8, op het ‘nederig de weg gaan van je God’. Maar als we de tekst iets breder bekijken, krijgt het buigen een diepere lading. In vers 6 van Micha 6 wordt namelijk ook over buigen gesproken. De vraag in vers 6 is: ‘Waarmee zal ik de HEERE tegemoet gaan en mij buigen voor de hoge God?’ (Micha 6:6 HSV) De vraag volgt op Gods aanklacht dat het volk Israël vergeten is wat Gods gerechtigheid behelst (vers 5). In vers 7 doet Israël zelf een aanzet voor hoe de relatie met God kan worden hersteld. Het wil offers brengen om de zonden teniet te doen en niets lijkt te veel: offers van kalveren, rammen, olie en zelfs kinderen worden geopperd.

Micha 6:8 is de reactie hierop. De mens (‘Er is jou, mens, gezegd…’) wordt op zijn plaats gezet en in zijn kleinheid, als mens, geadresseerd. Het zijn niet onze offers waar we eerst aan moeten denken, nee, God heeft immers al zo vaak tegen zijn volk gezegd wat hij verlangt (zie bijvoorbeeld Deuteronomium 10:12). Had Samuel niet al gezegd: ‘Schept God meer behagen in offers dan in gehoorzaamheid? Nee.’ En had God niet laten merken dat Hij naar de harten van zijn kinderen kijkt (zie bijvoorbeeld Jeremia 17:9-10)? God is niet gediend met offers als die niet worden gebracht door een volk dat verlangt naar het goede, naar Gods gerechtigheid. En dus vertelt God opnieuw aan de mens wat goed is: doen wat recht is, trouw zijn en nederig wandelen met God. Dat is eredienst aan God. Het thema gerechtigheid hoort dus zeker binnen de kerkmuren. Sterker nog, het lijkt essentieel voor de dienst aan God, individueel, maar zeker ook in het verband van de kerk.

Offers

Buigen om recht te doen vraagt daarnaast dat wij niet alleen gerechtigheid doen en daarin buigen voor God, maar dat we dat ook in nederigheid doen. Vertaald naar onze huidige context: vraagt recht doen in onze huidige tijd niet om inleveren (sociaal en materieel), om van onze bevoorrechte positie af te zien en misschien wel om offers, radicale keuzes in onze leefstijl?

Het is lastig om iets concreets te doen om armoede of geweld door ongelijkheid of uitbuiting dichtbij en ver weg, tegen te gaan. We kunnen en moeten bidden en kunnen misschien ondersteuning bieden. Maar wat als blijkt dat onze manier van consumeren de ongelijkheid in stand houdt? Willen wij de eersten zijn om in te leveren? Zou het geen zaak van gerechtigheid zijn om verbinding te zoeken met hen die het minder hebben, te beginnen in onze eigen buurt?

Misschien dat dit onrecht ons scherp voor ogen staat en we er al mee bezig zijn, maar wat te denken van financieel onrecht, in stand gehouden door onze manier van geld wegzetten en uitgeven? Zijn we actief bezig daarin recht te doen? Of laten we het al gauw zitten, omdat het te moeilijk is? Het materialisme en de drang om te leven in gemak en luxe die onze cultuur kenmerkt – het verlangen naar nieuwer, meer en beter – drukt als onrecht op de schepping en op onze naaste dichtbij en ver weg. Klimaatverandering is een zorgwekkend thema, dat miljoenen mensenlevens raakt. Maar hoe leeg is onze zorg daarover als we er niet minder om vliegen, autorijden, weggooien of consumeren?

Persoonlijk

Toch kan de vraag rijzen of Gods ‘gerechtigheid’ niet in de eerste plaats gaat over het feit dat we (weer) recht voor God mogen staan door het offer van Jezus Christus. Is dat niet waarop we ons moeten richten? Zeker staan Jezus’ offer aan het kruis, zijn opstanding en verhoging centraal in de kerk. Maar juist in de bevrijding van zonden (waarvoor Christus dieper boog dan een mens ooit kan) en Jezus’ grote ontferming voor alle mensen, zien we dat persoonlijke gerechtigheid nauw verbonden is met sociale gerechtigheid.

Ten eerste geeft Christus’ verlossing ons kracht om te buigen: we hoeven niets meer te vergaren of te bewijzen, de drang naar nieuwer, meer en beter vervaagt, omdat wij Jezus’ onuitputtelijke genade hebben. Ten tweede bieden Christus’ leven en woorden inspiratie om ons in te zetten voor sociale gerechtigheid, ‘goedertierenheid lief te hebben’ (Micha 6:8 in HSV) en zo nederig te wandelen met God.

Niet één zondag

Het mag duidelijk zijn dat leven voor gerechtigheid niet iets van één zondag is. Het verdient steeds weer aandacht in ons persoonlijke leven, in het groepswerk, maar ook in het beleid van de kerk. Micha 6:8 mag een levenslang thema zijn. Buigen voor God om recht te doen.

Er is jou, mens, gezegd wat goed is,
je weet wat de HEER van je wil:
niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten
en nederig de weg te gaan van je God.
(Micha 6:8)

Kerkenpakket Micha Zondag

Ieder jaar wordt er een kerkenpakket samengesteld voor de Micha Zondag. Dit pakket bestaat uit preekschetsen, liederen, gebeden, kinder- en tienerprogramma’s. Het materiaal is gratis te downloaden en biedt handvatten voor iedere gemeente om op eigen wijze invulling te geven aan de Micha Zondag. Het pakket is zo samengesteld dat het ook op een willekeurige andere zondag in het jaar gebruikt kan worden. Kijk op michazondag.nl.