Inclusief preken over Psalm 4

Een inclusieve preek vertelt het goede nieuws aan gelovigen én ongelovigen, volgens Tim Keller. Maar hoe doe je dat? Hierbij een blik achter de schermen van een poging om inclusief te preken.

‘In vrede leg ik mij neer en meteen slaap ik in.’

‘Goede kans dat je naast of in de buurt van iemand zit die je niet goed kent. Stel je even voor aan je buurman of buurvrouw. En praat even door over het volgende: wanneer slaap je goed in? En waar lig je van wakker?’ Meteen ontstond er geroezemoes. De mensen bleven maar praten, dus ik zei dat ze straks bij de koffie hun gesprek konden voortzetten. Een belijdenisdienst met veel gasten was begonnen.

Bij bijzondere diensten laat ik de mensen elkaar verwelkomen, als een kleine oefening in gastvrijheid. Regelmatig benoem ik dat aspect expliciet. Ik gebruik alledaagse vragen, waar ik later in de dienst op teruggrijp. Ze zijn voor mij een proef of datgene wat ik ga vertellen het gewone leven raakt.

Goede nachtrust

Mijn preek werd gestuurd door Psalm 4, met name de verzen 8 en 9:

In U vindt mijn hart meer vreugde dan zij in koren en wijn.
In vrede leg ik mij neer en meteen slaap ik in,
want U, Heer, laat mij wonen in een vertrouwd en veilig huis.

Deze zinnen verwoorden volgens mij het verlangen dat veel mensen hebben: om ontspannen en onbezorgd in te slapen. Deze zinnen staan ook wel op rouwkaarten. Ik vind dat mooi en moedig. Tegelijkertijd wil ik, als de Bijbel over het gewone leven spreekt, de betekenis ervan niet gelijk naar de randen van het leven vertalen. Het geloof kleurt heel ons leven. Psalm 4 gaat allereerst over een goede nachtrust en hoe je die vindt.

Ik vertelde in de preek dat het mij niet altijd lukt om goed in te slapen. Eerlijk en transparant zijn is belangrijk. Tegelijkertijd dwong dat mij om te kijken hoe deze psalm de belofte van een goede nachtrust inlost. De vragen waarmee ik begon, waren echte vragen geworden. Natuurlijk wilde ik ook over Jezus spreken – die gedachte is immers altijd op de achtergrond aanwezig. Toen ontdekte ik dat Psalm 4 begint met twijfel en zorgen. Vers 4 is pas het keerpunt:

De HEER schenkt zijn gunst aan wie Hem trouw is.

Naar aanleiding van de verzen 4 en 8 zei ik: ‘Ik kan wel vreugde proberen te vinden in God, maar heeft God ook plezier in mij?’ Dat was de brug naar Jezus. Psalm 4 zegt: ‘In U vindt mijn hart vreugde.’ Bij de doop van Jezus zei God: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem heb ik vreugde.’ Dat is dezelfde vreugde, de andere kant op. Psalm 4 geldt in ieder geval ook voor Jezus.

In zijn doop identificeerde Jezus Zich met ons. Hij representeert ons, dus alles wat de Vader over Jezus zegt, vertrouwt Hij ook ons toe. Hoe meer ik besef dat God vreugde in mij vindt door Jezus, hoe meer ik de nachtrust van Psalm 4 kan omarmen. Ik zal me echter wel (alleen en met anderen) moeten oefenen om mezelf die identiteit werkelijk toe te eigenen.

Struikelend

Was dit een inclusieve preek? Een goede nachtrust is een alledaags onderwerp. Terugblikkend had ik de beginvragen wat minder indringend kunnen maken. ‘Waar lig jij van wakker?’ is erg persoonlijk.

Ik vermoed verder dat voor een buitenstaander de stap die ik maak naar het evangelie te snel gaat. Maar misschien pikt die buitenstaander wel op dat Jezus en de Bijbel alles te maken hebben met het leven van zijn volgelingen en dat zij struikelend achter Hem aangaan. Meeluisteren is ook winst volgens Keller.

Uiteindelijk draait deze preek om identiteit. Volgens mij is dat enorm belangrijk. Ik zou de mensen nog wel meer gericht maar ontspannen aan het werk willen zetten. Suggesties daarvoor zijn welkom.

Tot slot: wellicht oogt het resultaat eenvoudig, maar het was voor mij hard werken.