In de samenwerking tussen GKv en NGK gaat niemand over één nacht ijs. Ook niet over 365 nachten. De meeste gemeenten stellen werkgroepen in, die op hun beurt documenten opstellen over zaken als avondmaal, belijdenis, vrouw in het ambt en Schriftlezing. Vervolgens buigen deputaten, kerkenraden en gemeenteleden zich daarover. En dat kost tijd.

Is de tijd van het zoeken naar verschillen voorbij? In Assen nog even niet. Nou ja, op het sportveld dan.

Van de kerkenraadsleden en gemeenteleden vraagt dat lange proces om geduld en de nodige tact. Dat blijkt in gesprek met betrokkenen uit Wezep, Hardinxveld-Giessendam en Zeewolde. Ze spreken voorzichtig, wikken en wegen hun woorden, omdat ze iedereen mee willen hebben in het samenwerkingsproces.

Positief is dat ze allen merken dat kerkelijke verschillen en oud zeer uit het verleden niet overheersen in de samensprekingen. Een diep verlangen naar eenheid geeft juist de toon aan. Daarbij lijkt de toenadering de afgelopen jaren in een hogere versnelling geraakt. De tijd is kennelijk rijp voor meer ‘samen’.

Opvallend is verder dat het evangelisatiewerk bijna overal al interkerkelijk is. Ook over de gereformeerde grenzen heen. Zo zijn er samenwerkingen met onder meer de PKN en verschillende evangelische gemeenten.

66 kringen

In Wezep spreken de GKv en de NGK al sinds 1988 met elkaar. ‘Dat is een hele tijd’, beaamt NGK-predikant Jan Michiel de Groot. ‘We hadden predikantswissels en soms wilde men hier verder terwijl het landelijk verband nog geen toestemming gaf’, licht hij toe.

Ondanks die lange duur blijft hij rustig optimistisch. ‘In 2006 bereikten we een mijlpaal met kanselruil en gezamenlijke activiteiten, waaronder evangelisatiewerk.’

‘Soms wilde men hier verder terwijl het landelijk verband nog geen toestemming gaf’

De Wezeper gemeenten zijn groot genoeg, dus er is geen directe noodzaak tot een fusie. ‘Maar het is wel ons verlangen om ooit één gemeente te vormen’, zegt GKv-predikant Gertjan van Harten. ‘Het is geen noodzaak – we kunnen zelfstandig bestaan – maar we hóren bij elkaar. We hebben al een breder diaconaal platform waar alle lokale kerken in participeren. En van tijd tot tijd is er collegiaal overleg tussen alle predikanten. Maar misschien zijn we nog wel te voorzichtig met samenwerken, vanwege het handjevol mensen dat er bezwaren tegen heeft.’

Dit jaar spraken, in een eenmalig project, 66 gemixte wijkkringen van NGK’ers en GKv’ers in Wezep over het thema eenheid. Ook oud zeer kwam daarbij ter sprake. De Groot: ‘Wat gebroken is in 1967 willen we helen.’

Schot

In Hardinxveld-Giessendam werd net voor Pinksteren een flinke stap vooruit gezet in de samensprekingen toen de vrijgemaakte classis groen licht gaf voor een nieuw visiedocument van beide kerken. ‘Dat geeft moed’, vindt kerkelijk werker Peter van der Laan van de lokale GKv.

Drie jaar geleden zag het er nog anders uit. De vrijgemaakte deputaten vonden de samenwerking toen onvoldoende gedocumenteerd en floten de gemeenten terug. ‘Dat gaf wel wat schrik’, zegt Van der Laan. ‘Maar we zaten in die drie jaar niet stil. Het gaf ruimte om oud zeer op te ruimen.’

‘Zo leefde er nog veel pijn bij de kinderen van een in 1969 geschorste ouderling. Wij onderzochten dat als GKv-kerkenraad. Indertijd zijn woorden gebruikt als “ernstige zonde” en “God onwaardig”. Pijnlijk en onterecht. We hebben dat intern gedeeld met oudgedienden en daarna met onze kerkenraad. Daarna stelden we een brief op en spraken vanaf onze kansel uit dat dit niet goed was en dat we vergeving zochten. Vervolgens zijn onze beide dominees samen naar alle nabestaanden gegaan om de brief persoonlijk toe te lichten. Dat gaf ruimte.’

‘Elkaar de nieren proeven: bah, wat een uitdrukking’

Thon Koning, voorzitter van de kerkenraad van de NGK Hardinxveld-Giessendam, vertelt hoe er de afgelopen tijd verder schot in de zaak kwam. ‘Aan de ene kant ligt het initiatief bij de werkgroep NGK-GKv, maar aan de andere kant zoeken gemeenteleden en bijvoorbeeld jeugdwerkers elkaar ook zelf op. Zo zijn er gezamenlijke jeugdbijeenkomsten onder de titel ‘Refresh’, organiseren we een volleybaltoernooi en maken we plannen voor een gezamenlijk kamp.’

Koning vervolgt: ‘Erg leuk was onze “(m)eat en meet”. Op een avond fietste je langs een aantal adressen van GKv- en NGK-leden en at daar een voor-, hoofd- of nagerecht, volgens een vooraf opgesteld schema. Bij elke gang ontmoette je weer andere broers en zussen.’

In de zomer zullen de beide gemeenten samen hun middagdiensten organiseren en in 2016 hopen ze samen avondmaal te vieren. Verder werken de kerken in Hardinxveld-Giessendam ook breder samen. ‘Met verschillende gemeenten geven we regelmatig een evangelisatieblad uit: Puur Pasen, Puur Pinksteren of Puur Hemelvaart‘, vertelt Koning. ‘We hebben samen ook een stand op braderieën. Je hebt elkaar nodig. We zijn tenslotte broers en zussen met één en dezelfde liefdevolle Vader.’

Muurtje

De GKV en NGK Zeewolde spreken inmiddels zo’n acht jaar over samenwerking. GKv-predikant Rutger Heij vertelt: ‘Rond 2006 hadden we een routeplan voor verkenning en in 2013 gaf de classis groen licht voor zaken als kanselruil. Daarna was de NGK een tijd vacant, maar afgelopen zondag kwam het ervan en ging mijn GKv-collega voor in de NGK. Mooi! Ik ben blij met deze ontwikkelingen. Heel waardevol.’

NGK-gemeentelid en oud-voorzitter van de kerkenraad Kees van der Bijl is vanaf 2006 betrokken bij de gesprekken. Over de kanselruil zegt hij nuchter: ‘Ja, we waren twee jaar vacant en zagen zo veel dominees voorbijkomen; een vrijgemaakte dominee ertussen viel niet eens meer op. Het gaat uiteindelijk om Gods Woord. Als we samen bidden, valt het muurtje weg.’

Heij kan dat beamen: ‘Zaken als de vrouw in het ambt, avondmaal en doop spelen nu geen grote rol meer. Als ik in de NGK zou preken, is de kerkenraad dáár verantwoordelijk, ook voor de vrouwen met een ambt. Ik preek alleen.’

Beide gemeenten draaien goed; een noodzaak tot fusie ontbreekt. ‘Maar het zou toch van de zotte zijn als we in zo’n klein dorp niet veel meer samen zouden doen als christelijke kerken’, zegt Van der Bijl. Lokaal werken de kerken al samen in de Alphacursus en het pastoresoverleg. Van der Bijl: ‘In de week voor Pinksteren stond er in de lokale krant een advertentie van alle kerken, van evangelisch en gereformeerd tot rooms-katholiek, in de trant van: “Wij zijn de kerken en wij willen er voor u zijn.” De tijd is voorbij dat we zoeken naar verschillen en “elkaar de nieren proeven”. Bah, wat een uitdrukking. De vraag is veel meer: wat bindt ons samen?’