Oussoren hoeft niet langer zijn waarheid te bewijzen

Anko Oussoren (38) werkte jarenlang met veel plezier op een architectenbureau. Toch gaf hij dat op om zijn passie te volgen: met jongeren werken. Eerst op straat, later ook in de kerk (GKv). Nu werkt hij als adviseur voor het Praktijkcentrum voor onderzoek en dienstverlening in de kerken en volgt hij in deeltijd de masteropleiding missiologie in Kampen. Met zijn vrouw en drie kinderen woont hij in Hardinxveld. 

Wanneer wist je dat je jeugdwerker wilde worden?
‘Dat verlangen is gaandeweg gegroeid. Al op jonge leeftijd was ik betrokken bij jeugdwerk. Als enige uit groep acht ging ik naar een niet-christelijke middelbare school. Daardoor werd ik een beetje een buitenstaander in de kerk. Ik werd actief in het jeugdwerk, om er toch bij te horen. Maar ik vond het ook leuk, ik las toen al graag de opiniepagina in het Nederlands Dagblad.’

Betekent dit dat het geloof je ook altijd heeft geboeid?
‘Lange tijd was geloof normaal voor mij; het was er gewoon. Ook al was ik vaak onder niet-christenen, ik was stil en praatte niet veel over mijn geloof. Ik zocht het geloof en christenen niet op, maar toch kwam het steeds weer op mijn pad – ondanks mijzelf eigenlijk.’

Wanneer ging het voor jou echt leven?
‘Ik heb een beetje moeite met die vraag, omdat je daarmee een kwalificatie geeft aan je geloof: het is echt of niet echt. In die tijd had ik waarschijnlijk ook gezegd dat het echt was, maar dan vooral op verstandelijk niveau. Het heeft een beetje te maken met het tegenover elkaar zetten van relatie en religie, wat je steeds vaker ziet. Maar die twee zo uit elkaar trekken, dat klopt niet in mijn beleving. Ik heb religie nodig om de relatie in stand te houden: de kerkdiensten, rituelen, muziek enzovoort. Daarnaast vind ik het ook lastig te zeggen wanneer je echt een relatie hebt. Het gaat immers om een niet-tastbare, niet-zichtbare en mysterieuze God. Ik denk wel dat de relatie er is, al ervaar ik die de ene keer meer dan de andere keer.’

Toch groeide je geloof uit tot meer dan gewoon; het werd je passie. Hoe ging dat?
‘Ik denk dat dit begon rond mijn 20ste. Een lange relatie ging uit en ineens was het een chaos in mijn leven. Ik kon niks meer, wist niks meer. Ik kon niet anders dan het overgeven aan God. Mijn geloof was voor die tijd behoorlijk passief en verstandelijk. Maar toen ervoer ik dat het ook iets is wat je kunt en mag voelen en wat je in beweging zet. Dat ik daarvoor eerst chaos nodig had, dat is tekenend voor mij. Ik heb de ervaring dat dan de mooiste dingen ontstaan, zoals het allereerste vers van de Bijbel ook laat zien. Ik moet momenten van chaos hebben om iets geschapen te krijgen.’

‘Ik kon niks meer, wist niks meer’

Zoek je die chaos dan ook op?
‘Ik ben er in ieder geval niet bang voor, maar of ik het opzoek? Ik speel er wel mee. Zoals toen ik in een jongerencentrum werkte waar vaak heibel was: ik zorgde ervoor dat er standaard kussens bij de deur lagen. Ik had liever dat ze daarmee gingen gooien dan met biljartballen. Mensen moeten de gelegenheid kunnen krijgen om zichzelf te uiten, ook als ze één bonk onrust, angst of boosheid zijn. Ik merk steeds meer dat ik een gevoelsmens ben. Vaak voel ik aan dat er iets speelt en dan probeer ik het boven water te krijgen, uitgesproken te krijgen. Als je het opkropt, wordt het erger. In de kerk lijkt er soms angst te zijn voor onrust, voor verschillen. Maar Jezus had die angst niet. Hij ging gewoon ondanks alles de voeten wassen van zijn leerlingen. Ik zou het fantastisch vinden als we daartoe ook in staat zijn als het gaat om kerkelijke discussies. Dat we dwars door alle verschillen heen de ander de voeten wassen, en de standpunten maar even laten voor wat ze zijn.’

De chaos rond je 20ste zette je in beweging. Wat ging je doen?
‘Er ontstond een verlangen naar een kerk die ook voor jongeren plek biedt, vanuit de ervaring dat dit nog veel te weinig het geval was. Dan kun je blijven zeuren over wat je allemaal mist, maar je kunt er ook zelf mee aan de slag gaan. Ik zag vooral veel kansen in de invulling van het jeugdwerk. Dus ging ik mij op vrijwillige basis daarvoor inzetten. Uiteindelijk ging dat over naar een betaalde functie. Eerst parttime en later fulltime.’

Anko Oussoren: ‘Het niet kunnen stilzitten past wel echt bij mij. Ook op vakantie spit ik elke dag twee kranten door, op zoek naar materiaal dat ik in kan zetten in mijn werk.’ (beeld Jo-Anne van de Velde)

Nu zijn we heel wat jaren verder. Je hebt een gezin en een vaste aanstelling als adviseur op het Praktijkcentrum, van de straat naar het kantoor. Wat betekent God nu voor jou?
‘Dat is een intieme en ook moeilijke vraag. Omdat mijn werk zo dicht bij mijn passie ligt, wordt alles al snel werkgerelateerd. Zo worden geloof en God vaak instrumenteel voor mijn werk. Als ik dan wat moois hoor in een preek, denk ik vooral over hoe en wanneer ik dat kan gebruiken in mijn werk. Ik vind dat niet per se erg, maar ik verlang wel naar meer stilte en bezinning. Zoals Jezus dat ook steeds opzocht. Ik merk dat ik vaak excuses heb om daar geen tijd voor te maken. Tegelijkertijd past het niet kunnen stilzitten wel echt bij mij. Ook op vakantie spit ik elke dag twee kranten door, op zoek naar materiaal dat ik in kan zetten in mijn werk. Het is een beetje dubbel.’

‘Maar om je vraag te beantwoorden, zou ik liever verwijzen naar muziek. Dat brengt voor mij beter onder woorden wie God voor mij is dan woorden dat kunnen. U2 bij uitstek; ik ben met hun muziek groot geworden en herken mezelf erin. Gebrokenheid, twijfel, liefde, genade en verlangen naar een betere wereld – alles komt aan bod. Maar ook Sufjan Stevens; zijn nieuwe album Planetarium is verre van gewoon, het mysterieuze en de grootheid van het heelal spatten ervan af. Er is bijna niet goed naar te luisteren, zo intensief is de muziek. Ook vind ik de zoektocht van Mumford and Sons erg mooi, het uitschreeuwen in wanhoop dat daarin zit. Zo kan ik wel doorgaan. Volgens mij is God in allerlei christelijke en niet-christelijke muziek te ontdekken.’

Je bent nu bezig met de master missiologie. Wat doet deze studie met je?
‘Ik bestudeer de vraag hoe je vandaag de dag mensen met het evangelie kunt bereiken. Op een verdiepende manier vernieuwt het ook mijn passie. Mijn energieniveau is de afgelopen jaren lager geworden. Ik heb een jong gezin, ben al lang met hetzelfde onderwerp bezig. Het is niet zo dat de passie is opgedroogd, maar een zekere vermoeidheid zit er wel in. Met deze verdieping onderzoek ik ook waarom ik de dingen doe zoals ik ze doe, in plaats van dat ik aan het vernieuwen ben om het vernieuwen zelf. Ik ben nu veel meer reflecterend bezig. Ik heb scherper voor ogen waarom ik de dingen doe en kan dat beter verantwoorden. Dat geeft meer ontspanning.’

Toch nog wat ontspanning dus…
‘Ja, steeds meer. Bovendien werk ik natuurlijk niet alleen maar. Het afgelopen jaar ben ik met uitzondering van twee weekenden steeds bij mijn gezin geweest. Ook ben ik vrijdag standaard thuis en overblijfouder op de school van mijn kinderen. Ik ben toch vooral een gezinsmens. Maar de ontspanning komt ook steeds meer in mijn werk en geloofsleven. Het is tekenend voor mijn generatie om onrustig te blijven zoeken, om die zoektocht zelfs te verheerlijken. Daar ben ik wel een beetje klaar mee. Ik denk weleens: je kunt ook eens een keer volwassen worden. Niet kiezen is ook kiezen.’

‘Ik denk weleens: je kunt ook eens een keer volwassen worden’

Hoe word je volwassen in het geloof?
‘Voor mij is dat het mysterie een mysterie laten zijn en alsnog volmondig ja zeggen. Door mijn leven heen heb ik steeds meer vragen gekregen, weet ik steeds minder dingen zeker. Ik heb geleerd dat dat ook niet hoeft. Dat werkt bevrijdend: ik hoef niet langer mijn waarheid en geloof te bewijzen, maar mag steeds meer mijn geloof met liefde verbinden.’

Is dit het wat jou drijft?
‘Ik zoek naar verbondenheid, met de liefde van God als het verbindende element. Die liefde van God zie ik bij uitstek in gebrokenheid, kwetsbaarheid en dienstbaarheid. Daar waar kwetsbaarheid is, daar is God. Mijn grootste ontdekking in de afgelopen anderhalf jaar is dat het zelfs in het paradijs niet goed was dat de mens alleen is. Je kunt niet zonder verbondenheid met andere mensen. Als dat in het paradijs al zo was, dan is dat nu helemaal zo. Je hebt de ander nodig om Gods liefde te kunnen zien.’

Waar word je boos van?
‘Ik ben niet zo snel boos. Maar als je jouw eigen mening en vooringenomenheid ergens inlegt zodat je finaal over de ander heenloopt – dan heb je aan mij een kwaaie. Ook word ik er erg pissig van als jongeren geen ruimte krijgen, iets wat ik toch nog regelmatig zie. Het zit niet in het DNA van kerken om jongeren voorop te zetten. Dan is er bijvoorbeeld een jongerendienst waar een grote groep mensen van de kerk niet naartoe komt, omdat het ‘niet hun ding is’. Dat snap ik echt niet. Dan doen ze precies wat ze de jongeren verwijten en geven ze eigenlijk hun fiat aan alle jongeren om niet naar de kerk te gaan.’

‘Het zit niet in het DNA van kerken om jongeren voorop te zetten’

Waar verlang je naar?
‘Mijn eerste ingeving is toch: rust. Er is wel een zekere mate van rust in mijn leven, maar dat is een rust die ik steeds weer moet bevechten. Meer nog verlang ik ernaar dat iedereen écht gezien en gekend wordt. Zo ook ikzelf. Ten diepste voel ik mij niet gezien, gekend. Maar ik heb er vrede mee dat dit hier op aarde, in dit leven, nooit helemaal het geval zal zijn. Dat ik zelfs mijzelf nooit helemaal zal begrijpen. Eigenlijk kan ik dat niet beter verwoorden dan U2 in het nummer ‘When I look at the world’:

I can’t wait any longer
I can’t wait till I’m stronger
Can’t wait any longer
To see what you see
When I look at the world
I’m in the waiting room
Can’t see for the smoke
I think of you and your holy book
While the rest of us choke
Tell me, tell me, what do you see?
Tell me, tell me, what’s wrong with me.