Vier modellen voor de kerk: Discipelschapskerk

In een serie van vier artikelen worden vier modellen van kerk zijn geschetst. Deze kerken bestaan nu al en zijn mogelijk richtinggevend voor de kerk van de toekomst. Wat kenmerkt deze kerkvormen? Wat zijn hun sterke en kwetsbare kanten? Ter illustratie vertelt een gemeentelid over zijn of haar persoonlijke ervaringen in de betreffende kerk.

Hoe zou je deze kerk omschrijven?

Een kerk die vanuit discipelschap denkt en is opgebouwd, zal de nadruk leggen op zowel persoonlijk geloven als navolgen van Jezus, en dat je dit samen doet met anderen. Kleinere groepen zijn daarom de basis. De kerkdienst op zondag hoeft niet elke week door iedereen bezocht te worden, omdat groepen ook decentraal samenkomen. Het vertrekpunt ligt niet bij de kerkdienst, maar bij de kleinere gemeenschappen, waar mensen met elkaar optrekken, samen eten en hun geloof delen. Tegelijk zijn dat ook de plekken waar de aansluiting gezocht wordt bij de samenleving. Bij Nederland Zoekt worden deze groepen daarom vaak ‘missiegroepen’ genoemd.

Deze groepen zijn groter dan huisgroepen en kennen ook regelmatig momenten waar kinderen en buitenstaanders bij zijn. De drie B’s van Boven, Binnen en Buiten worden in deze manier van kerk zijn nadrukkelijker tot uiting gebracht dan we gewend zijn in veel bestaande gemeenten. In de kleinere groepen krijgt ook de eigen betrokkenheid van elk gemeentelid bij het kerk zijn nadruk. Een discipelschapskerk is niet consumptief, geloven is niet een verzameling waarheden voor waar aannemen. Het is vooral samen de weg met God zoeken en gaan.

Waarom heeft deze kerkvorm Bijbels gezien goede papieren?

Als je kijkt naar het ontstaan van de christelijke kerk, is deze manier van denken duidelijk terug te vinden in de vroege kerk. De eerste gemeente in Handelingen was een typisch voorbeeld van een netwerkkerk, bestaande uit kleinere groepen die aan huis samenkwamen en daar avondmaal vierden en hun leven deelden. Kerk zijn rond de tafel en midden in de samenleving waar je woont en werkt, is karakteristiek voor de discipelschapskerk.

In de opdracht die Jezus gaf, klinkt dat element ook goed door: maak alle volken tot mijn discipelen. Dat betekent dat de kerk een cultuur van navolging kent. Met mensen die Jezus volgen en anderen daarin weer meenemen, die vervolgens weer anderen meenemen in het proces van geloven.

Waarin is deze kerkvorm toekomstbestendig voor onze cultuur?

Zoals ik kijk naar deze manier van kerk zijn, zie ik voor me dat de kleinere groepen een steeds grotere rol zullen spelen. Dat is een andere insteek dan de kerken van de afgelopen eeuwen kenden, maar bepaald niet vreemd aan de kerkgeschiedenis.

Belangrijk is dat deze vorm van kerk zijn lijkt te passen bij onze postchristelijke samenleving, waarin de kerk als instituut onder druk staat. Een kerkgemeenschap die actief is vanuit huizen en groepen sluit aan bij een samenleving waarin mensen op zoek zijn, waarin mensen weer ergens bij willen horen, verlangen naar persoonlijke relaties. De kerk kan zo meer een familie worden.

Tegelijk haakt het discipelschap aan bij de huidige behoefte aan inspirerende voorbeelden. Navolging betekent dat je je er bewust van wordt dat je een voorbeeld voor een ander mag zijn, en dat je jouw persoonlijke omgaan met God in het gewone bestaan van elke dag laat zien. Dat brengt geloven dichtbij.

Wat zijn de kwetsbare kanten?

In een discipelschapskerk kan de neiging ontstaan om dit ideaal heel maakbaar na te streven. Het ontwikkelen van discipelschap vraagt om organische groei en bescheiden doorzetten. Elke vorm van activisme kan ervoor zorgen dat mensen de lat te hoog leggen en heeft als gevaar dat mensen daarop afknappen of dat discipelschap gezien wordt als een extra prestatie bovenop ‘gewoon’ geloven.

Hoe vormt deze kerk haar volwassen en jonge leden?

Vorming is de basis voor deze manier van kerk zijn. De kerkleden komen samen in groepen die gezamenlijk opereren en naar buiten toe een missie omarmen. Dat heeft tot gevolg dat vorming altijd van belang is. Daarnaast biedt een discipelschapskerk ruimte aan de groepsleiders binnen de gemeente om regelmatig in onderlinge coachgroepen samen te komen, waarbij de vorming tot discipel in iemands specifieke situatie centraal staat.

Jongeren worden gevormd door gezamenlijke activiteiten met de volwassenen. Daarnaast kunnen jongeren ook gevormd worden in allerlei jeugdwerkgroepen die vergelijkbaar zijn met het jeugdwerk in andere manieren van kerk zijn.

Mirjam Greving

Ik bezoek Assen Zoekt sinds het najaar van 2010. In 2014 heb ik hier belijdenis gedaan van mijn geloof. Wat me erg aanspreekt is de verbondenheid en warmte tussen mensen. Niet alleen op zondag, maar ook door de week. De mensen zijn er voor elkaar. Je bouwt een relatie op en je kunt van elkaar op aan, in verbondenheid met Jezus. Samen bouwen we aan een lerende cultuur van discipelschap.

Door de missiegroepen (ik ben missiegroepleider) ga je gericht bezig met datgene waar je hart sneller van gaat kloppen of waar je hart door breekt. In mijn geval zijn dat asielzoekers. Ik vind het supermooi om contact te leggen met deze mensen en iets van Gods koninkrijk te mogen laten zien aan hen.

Maar ook binnen de huisgroep bouw je met elkaar aan discipelschap, door aanspreekbaar te zijn en open te zijn over je leven. Wat ik weleens mis, is het swingen en de spontaniteit in de kerk, je zo vrij voelen dat je lekker kunt gaan dansen. Ook zou ik meer inbreng van de kinderen en jongeren willen zien op de zondagse ontmoetingen. Kinderlijke eenvoud kan zo veel doen!