Voor de duivel niet bang? (2)

Onlangs is er een nieuwe website gekomen die mensen wil begeleiden bij het loslaten van hun geloof. Eén van de dogma’s die we zo snel mogelijk zouden moeten loslaten, is die van een duivel die op je loert en je verleidt. Maar kunnen we de duivel zo makkelijk tot fictie verklaren? In deel twee van een tweeluik: de overwinning op de duivel.

Hoe weet je eigenlijk dat de slang in het paradijs en de draak in Openbaring de duivel is? We vinden in Openbaring 12 een duister visitekaartje: ‘De grote draak werd op de aarde gegooid. Hij is de slang van weleer, die duivel of Satan wordt genoemd en die de hele wereld misleidt.’

Duivel wordt hij genoemd. Dat betekent: hij die alles verstoord, door elkaar gooit. Hij die verwarring, chaos en paniek wil zaaien. En Satan wordt hij genoemd. Dat betekent: tegenstander. Hij die de hele wereld misleidt. Niet iemand om luchtig over te doen.

Tegelijkertijd getuigt de Bijbel dat Jezus de duivel heeft overwonnen. Jezus stierf aan het kruis voor de zonden van alle mensen. Hij ontnam de duivel toen de regie over de aarde. De duivel heeft nog wel macht, maar het is beperkt. En de duivel weet dat hij nog maar weinig tijd heeft.

Op eigen terrein

Hoe heeft Jezus de duivel verslagen aan het kruis? Hoe kon Jezus de grote bedrieger zelf bedriegen? Jezus’ dood als betaling voor onze zonden en als ontwapening van de duivel is voor ons niet te doorgronden. Daar zijn onze hersens niet op berekend. Maar in de Christelijke dogmatiek van Van den Brink en Van der Kooi worden een paar invalshoeken aangedragen die er toch iets van laten zien.

De eerste invalshoek is die van de apostolische geloofsbelijdenis: Jezus is gekruisigd, gestorven en begraven, neergedaald in de hel. Er is door de eeuwen heen gediscussieerd wat je je hierbij moet voorstellen. Is Hij afgedaald in de hel om daar de zielen van de oudtestamentische gelovigen weg te halen? Heeft Hij in de hel de overwinning uitgeroepen en mensen de kans gegeven zich te bekeren? Of moet je de hel meer symbolisch opvatten, zoals Calvijn deed? Die zei dat ‘neergedaald in de hel’ de godverlatenheid is die Jezus moest ondergaan aan het kruis. Helemaal van God verlaten zijn, dat is de hel.

Hoe dan ook: duidelijk is dat Jezus door te sterven aan het kruis de duivel op zijn eigen terrein heeft verslagen. Hij is het huis van de duivel binnengegaan en heeft hem als het ware vastgebonden. Hij kan nu nog schoppen met zijn voeten, spugen en schreeuwen, maar hij staat als gevangene klaar om weggevoerd te worden bij de terugkomst van Jezus.

Een tweede invalshoek is dat Jezus de duivel heeft bedrogen. Jezus kwam als mens op aarde en de duivel dacht Jezus zo te kunnen verslaan. God uitschakelen, dat kan de duivel niet. Maar een mens vermoorden of verleiden, dat moet toch lukken. Zo is Jezus’ mens zijn het aas waar de duivel als een vis in bijt. Maar Jezus is óók God, en dat is de haak waar de duivel mee werd gevangen. De duivel dacht dat hij gewonnen had toen Jezus stierf aan het kruis. Maar Jezus stond op uit de dood, en ontnam de duivel zo alle macht.

Een derde invalshoek is dat Jezus de duivel heeft vernederd en ontmaskerd aan het kruis. God ‘heeft zich ontdaan van de machten en krachten, Hij heeft hen openlijk te schande gemaakt en in Christus over hen getriomfeerd’ (Kolossenzen 2:15).

Al deze dingen vullen elkaar aan, ze sluiten elkaar niet uit. Duidelijk is dat Jezus de duivel heeft overwonnen. Toch heeft de duivel nog macht. We moeten voor hem oppassen. Onze wereld is zijn werkterrein, waar hij veel kwaad kan doen. Wat betekent dat voor mij als christen vandaag?

Bezeten

Het is een naar beeld, maar je kunt de duivel vergelijken met kanker. Kanker hoort niet thuis in een gezond lichaam, maar sloopt dat lichaam wel. Het zorgt voor chaos en uitval en kan de dood tot gevolg hebben. Dat is de duivel in onze wereld. Hij hoort niet thuis in een gezonde wereld, maar is er wel. Hij zorgt voor chaos en verwarring, dood en lijden, haat en aanslagen.

Dat betekent dat je de duivel niet moet onderschatten. Hij heeft veel tactieken om mensen te verleiden en je aan het twijfelen brengen over God. ‘Je hebt God niet nodig.’ Of: ‘Je kunt je geluk ergens anders vinden.’ Ook geeft hij een verkeerd beeld van God: God zorgt voor al die ellende, Hij is machteloos.

De duivel zorgt ervoor dat een maatschappij afgoden gaat vereren en bijgeloof ontwikkelt. De afgod van altijd maar moeten consumeren bijvoorbeeld, of de afgod van succesvol en gezond zijn. En het bijgeloof dat er altijd maar groei moet zijn en dat we het leven wel naar onze hand kunnen zetten. En wat dacht je van angst zaaien als één van de tactieken van de duivel, het liefst onder zo veel mogelijk mensen? Angst voor een religie, angst voor vreemdelingen… We kunnen bezeten zijn van al die dingen.

De duivel wil ervoor zorgen dat je niet meer van jezelf houdt als schepsel van God

Een christen moet zich daarom bewust zijn van de duivelse intenties van Satan. De duivel wil jou bij God vandaan halen. Hij wil verwarring scheppen over God, je aan het twijfelen brengen. Hij wil ervoor zorgen dat je niet meer van jezelf houdt als schepsel van God en dat je verkeerde gedachten krijgt over anderen.

Alles wat zo’n invloed op jou heeft en je bij God vandaan trekt – of het nu boeken zijn of films, websites of muziek – moet je vermijden. Daarbij kan de duivel zich voordoen als een engel van het licht. Het betekent ook dat je weg moet blijven bij alles wat de dood of geesten verheerlijkt. Christenen moeten niet meedoen met geesten oproepen, glaasje draaien, horrorfeesten.

Jezus bidt

Tegelijkertijd mag je bedenken dat je een sterke beschermer hebt als je met Jezus leeft. Hij is altijd sterker geweest en heeft de duivel overwonnen. De duivel kan er niet tegen als de naam van Jezus wordt beleden. Want het duurt niet lang meer tot Jezus terugkomt en de duivel voor altijd onschadelijk wordt gemaakt. ‘Onderwerp u dus aan God, en verzet u tegen de duivel, dan zal die van u wegvluchten’ (Jakobus 4:7).

Bang zijn? Nee. Bidden? Ja, tot Vader in de hemel. ‘Laat uw koninkrijk komen, en uw wil gedaan worden zoals in de hemel. En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de Boze.’

Voordat Jezus ging sterven aan het kruis om de duivel te verslaan, heeft Hij voor jou gebeden. Jezus bidt tot zijn Vader in de hemel voor alle gelovigen. ‘Ik vraag niet of U hen uit de wereld weg wilt nemen, maar of U hen wilt beschermen tegen de duivel. Ze horen niet bij de wereld, zoals ik niet bij de wereld hoor. Heilig hen dan door de waarheid. Uw woord is de waarheid’ (Johannes 17:15-17).