Column: Geuzennaam

Als in een ontmoeting met mensen mijn geloof ter sprake komt, noem ik mij meestal christen. Ik weet me christen onder de christenen, samen met hen verbonden in het geloof in Jezus Christus. Tegelijkertijd weet ik nog iets anders: ik ben ook gereformeerd. Daar ben ik dankbaar voor en daar hecht ik aan. Ik zou het woord niet willen missen. Ooit was het een geuzennaam.

Soms raken woorden opgesloten in betekenissen die ze niet moeten hebben. Dat geldt ook voor het woord ‘gereformeerd’. Ik weet dat mensen het soms behoedzaam gebruiken om niet misverstaan te worden. Want ja, wat is gereformeerd? In het afgelopen jaar is er een onderzoek geweest naar de identiteitsbeleving bij het personeel van gereformeerde scholen. De vraag naar de betekenis van het woord ‘gereformeerd’ leverde een diffuus beeld op. Opvallend misschien, maar waar. Wie geen vreemde is in dit Jeruzalem weet dat de waarderingen op dit punt kunnen uiteenlopen.

De vraag naar de betekenis van het woord ‘gereformeerd’
leverde een diffuus beeld op

Negatieve waarderingen hebben vaak met benauwde ervaringen te maken: opgesloten raken in een kleine sociale wereld, te veel nadruk op regels, een verleden met kerkelijke conflicten. Als dat gereformeerd is, nemen mensen er afstand van. Positieve waardering is er voor de heldere geloofsleer, een praktische levensbeschouwing, de verbondenheid met een rijke traditie, leven uit vrije genade. Twee zielen in één borst. Maar uiteindelijk wint telkens de inhoud. Als gereformeerd staat voor een bevrijd leven met Christus als koning, is iedereen er weer bij.

Waardevolle woorden die al lang meegaan kunnen een korst van betekenissen krijgen die de kern aan het zicht onttrekt. Die kern, zo blijkt uit dit onderzoek, wil niemand echt missen.

In mijn kast staat een klein boekje: Reformed. What it Means. Why it Matters. Geschreven om uit te leggen waar gereformeerd voor staat. Het eerst hoofdstuk heet ‘Back to the beginning’. Wie er even over nadenkt, weet dat hiermee alles wat gereformeerd wil heten is samengevat. Een mooie toelichting bij een geuzennaam.