Column: Wakker worden

Waar is God werkelijk aanwezig? Vooral in Bijbellezen en bidden? Of eerder in het leven zelf – in een straal water, de omgang tussen mensen, een keuze in de supermarkt?

Een eeuw geleden stelde een gereformeerde dominee uit Vlaardingen, Klaas Schilder, zich deze vraag. Aanleiding was de ondergang van het Europese cultuurchristendom in de Eerste Wereldoorlog. Iedereen had God voor zijn karretje gespannen. En zo was Jezus zelf het voornaamste slachtoffer geworden van de allesvernietigende oorlog. Schilder wist het zeker: we zijn vaak op zoek naar God, maar intussen zien we Hem over het hoofd. Kijk eens wat voor onontkoombaar appèl er van de oorlog uitgaat. Hij is er! En Hij doet alles om jou en mij wakker te schudden.

God kan niet anders dan je steeds het goede voorhouden

In mijn studententijd pakte Schilders worsteling me, nadat ik via vrienden van mijn ouders een doos met zijn boeken kreeg. Deze dagen trof zijn enorme betrokkenheid me opnieuw, toen ik het proefschrift van Marinus de Jong over hem las. De bevindingen van toen ontvouwden zich weer, alleen nu dieper en gedetailleerder. En nu bovendien toegepast op een brandende, actuele kwestie: de plek van de kerk in de westerse samenleving.

Daar gaat wel die grote vraag aan vooraf: waar raakt God het leven echt? Schilders antwoord is simpel: in het alledaagse leven. Alleen niet zomaar. Je bestaan gaat ergens over. Daarom kan God niet anders dan je steeds het goede voorhouden. Is het niet in zijn zegen, dan wel met zijn dreiging. Sterker nog, achter elke praktische keuze gaat een groot dilemma schuil: heb je Mij lief, geef je je over? Of ga je toch liever voor jezelf? Voor je eigen sociale of religieuze kringetje?

Schilder was een kerkelijke sidekick. Op zijn alles-of-nietsdenken liet zich geen gezonde kerkgemeenschap bouwen, zo bleek na de Vrijmaking van 1944. Desondanks is zijn profetische stem blijvend van waarde. Want of je het nu wilt zien of niet, Gods appèl klinkt in klimaatcrisis en Brexit. En hoe raar de kerk waar je zit misschien ook is, hier begint de HEER toch maar mooi zijn nieuwe wereld.