De NGP naar Kampen!

Er mag inderdaad gerust een uitroepteken staan achter de aankondiging dat de Nederlands Gereformeerde Predikantenopleiding (NGP) naar Kampen verhuist. Want daarmee krijgt de toenadering van de NGK en de GKv nu ook op het gebied van de opleiding van predikanten gestalte. Maar dat is niet het enige goede van deze verhuizing.

(chatchaisurakram/iStock)

Met de verhuizing van de NGP naar Kampen krijgen en aanvaarden de Nederlands-gereformeerden voor de eerste keer in hun bestaan medeverantwoordelijkheid voor een complete theologische opleiding. Dat is anders dan in Apeldoorn, waar de predikantenopleiding van de NGK ‘aanleunde’ tegen de Theologische Universiteit van de CGK en dus niet bevoegd was mee te beslissen over de koers en de opzet van de instelling.

De Theologische Universiteit van Kampen (TUK) wordt nu ook een beetje van de NGK, en dat biedt prachtige kansen. Want de TUK heeft veel ervaring met het ontwikkelen van een theologie die afgestemd is op het kerkelijk leven, en is tegelijk breder dan een strikte predikantenopleiding. Nu wij als Nederlands-gereformeerden onze eigen opleiding daarin inbedden, zal dat ongetwijfeld een kwaliteitsimpuls geven.

Daar ben ik blij mee, omdat ik overtuigd ben van de grote betekenis die de beoefening van het vak theologie voor de kerk kan hebben. Er valt zo veel te ontvangen van de werkelijk grote theologen, ook van diegenen die misschien niet helemaal binnen het blikveld van de orthodoxie vallen.

Weet ik dan niet dat de theologie
ook zo veel kan stukmaken?

Lees Karl Barth en ga beseffen dat het kleingeestig en moralistisch in de kerk wordt als we over Gods verkiezing niets meer weten te zeggen. Verdiep je in Augustinus en ga ontdekken waarom wij zonder nederigheid God niet zullen vinden. Probeer je de gedachtegang van Bonhoeffer eigen te maken en kom erachter waardoor het zo uitzonderlijk moeilijk is om het evangelie te communiceren met geseculariseerde mensen. Verken de nieuwe wegen die men bij het Bijbelonderzoek inslaat en probeer los te komen van je eigen diepgewortelde vooroordelen die je bij het Bijbellezen parten spelen zonder dat je er erg in hebt. Neem kennis van…

Ben je er nog? Of ben je inmiddels afgehaakt, gewoon omdat het te mooi is om waar te zijn? Weet ik dan niet dat de theologie ook zo veel kan bederven en stukmaken? Ja, ik weet het. Ik heb er al veel meelevende kerkleden en ambtsdragers over gehoord. Ik ken ook geseculariseerde ex-gereformeerden die hun gal spuwen over de theologie zoals zij die hebben leren kennen. Sterker nog: ik heb er zelf ook weleens last van. De ene keer is het een theoloog die vanuit een ivoren toren een ingewikkeld betoog ontvouwt dat ik maar voor de helft begrijp en dat me naar mijn gevoel geen steek verder helpt. Dan weer gaat iemand helemaal los met voor mij moeilijk te volgen ideeën over Gods drie-eenheid, waarbij ik voortdurend denk: hoe wéét-ie dat allemaal? Ik ploeg me door een uiteenzetting heen over een ontoegankelijk Bijbelgedeelte en heb na afloop nog steeds geen idee hoe ik erover moet preken. Professoren krijgen het met elkaar aan de stok over een theologische kwestie en slepen een kerkverband mee in een rampzalige twist die nergens over gaat.

Het resulteerde net iets te vaak
in theologische koudwatervrees

Het lijkt erop dat men in Nederlands-gereformeerde kring een bijzondere gevoeligheid heeft voor deze bezwaren tegen de theologie. Vanuit ons kerkelijke verleden is dat ook wel enigszins te begrijpen. Het boeiende is dat we er ook over hebben nagedacht wat er precies met de theologie loos was en hoe we daar het beste mee om kunnen gaan. Naar mijn smaak resulteerde dat net iets te vaak in theologische koudwatervrees en in onderschatting van de waarde van de wetenschappelijke theologie. Maar feit is dat die gevoeligheid voor een theologie waar de kerk meer last dan gemak van heeft, wel wat heeft opgeleverd.

Verheugend is dat ook binnen de theologische wereld scherper wordt onderkend dat men met zijn wetenschap in een doodlopende straat terecht kan komen. In de breedte van de theologie is er een tendens om academie en kerk weer dichter bij elkaar te brengen. Er wordt in dit verband wel op de kerkvader Augustinus gewezen. Hoe je het ook wendt of keert: hij is één van de allergrootste theologen die de kerk heeft voortgebracht. Maar hij was tegelijk bisschop. Dat wil zeggen: zijn theologische activiteit stond in het nauw verband met zijn pastorale en diaconale werk en zijn opdracht om zondag aan zondag te preken. Het resultaat: theologie die tintelde van een levend geloof.

Kort en goed: men zoekt naar theologie als wijsheid

Met dit voorbeeld voor ogen worden er pleidooien gehouden voor een theologie die niet primair gericht is op de bevrediging van intellectuele behoeften, maar die bovenal dienstbaar is aan de christelijke levenspraktijk van gelovigen: hun bidden, hun zingen, hun leven uit de doop, hun vieren van het avondmaal enzovoort. Kort en goed: men zoekt naar theologie als wijsheid.

Interessant genoeg gaat dit pleidooi voor ‘theologie als wijsheid’ bij sommigen gepaard met de waarschuwing om bij de opleiding van predikanten niet alle aandacht te laten uitgaan naar professionaliteit en vaardigheden. Dan zou een al te pragmatische toon worden gezet. Waar de theologie als wijsheid wordt opgevat, wordt het kader bepaald door de brede en diepe vorming van een mens vanuit de omgang met God.

Terug naar de kansen die de fusie van NGP en TUK biedt. Het idee maakt mij enthousiast om straks samen aan dat project van ‘theologie als wijsheid’ te gaan werken. Men zal daar in Kampen niet vreemd tegen aankijken: de bezinning op dit gebied is aan de vakmensen daar niet voorbijgegaan. Hooguit zal men getroffen zijn door het belang dat daaraan door Nederlands-gereformeerden wordt gehecht. Het zou mooi zijn als we straks samen Kampen op deze koers mogen houden. Dan zullen hopelijk nog veel studenten, samen met hun achterban, enthousiast worden over de theologie en haar bijdrage aan het kerkelijk leven.

Leestips
Ad van der Dussen, ‘Theologie als wijsheid’ (toespraak bij de viering van tien jaar NGP). Te lezen via goo.gl/4yzbV9.
Ad van der Dussen, ‘Bescheiden, vrij, kritisch en vrolijk’ (afscheidscollege NGP). Te lezen via goo.gl/e8Cneu.