Redactioneel: Dat kan naar het oud vuil

Wij verhuizen. Niks mis mee. Wat wel gek is, is de periode voor de verhuizing. Dan weeg je af wat weg kan, richting oud vuil, of juist niet, met ergens tussenin de kringloop. Dit afwegen voelt niet fijn. Alsof een oud boek niets meer waard is. ‘Ach, kan wel weg.’ Alleen die zin al is erg, toch?

Soms heb ik het gevoel dat de begrippen democratie en kerk in net zo’n ‘pre-verhuisfase’ zitten. Ik weet: beide zijn niet gelijkwaardig. Een democratie is een vorm van samenleven bedacht door mensen. Voor de kerk geldt: mensenwerk, ja, maar tegelijk en daarbovenuit een ‘project’ van bovenaf, een bouwsel van Christus zelf.

Ook al verschillen de begrippen, hun actuele status is gelijk: je zou best zonder kunnen. Bij het begrip democratie merk je dit gevoelen meestal indirect: om iets te doen tegen de gevestigde orde nemen mensen genoegen met machthebbers die weinig tot niets te maken willen hebben met het wezenlijke van de democratie, namelijk dat je door te luisteren naar consensus zoekt.

Overdrijf ik? Dacht het niet

Voor de kerk werkt dit anders. Daar klinkt de afwijzing openlijker. ‘De kerk? Ach, die kan wel weg, zeker straks.’ Overdrijf ik? Dacht het niet. Neem dit citaat van iemand die geen lid meer van een kerk is of wil zijn: ‘God stuurde zijn Zoon naar de wereld en niet naar de kerken.’

Redt de kerk het? Geen idee. Als het van mensen afhangt niet. Misschien ligt daar ook wel de kern van het slechte imago: beide worden beoordeeld naar de mate waarin mensen er iets van maken. Weinig dus.

Hoe moet het dan wel? Ergens werd democratie omschreven als werk in uitvoering: ‘Nooit een gegeven, maar altijd werk in uitvoering dat onze inspanning verdient.’ Een fraaie typering, die ook op de kerk toepasbaar is. Ook daar werken mensen, en dus gaat er veel mis. Tegelijk geldt hier dat het hele werk én het einddoel al vooraf vastliggen: hoe het werk ook gaat, dáár gaat het naartoe. Mooi is ook dat je bij dit werk in uitvoering niet vooral iets moet bréngen, maar dat je dingen krijgt, dat je genade ontvangt. Hoezo: kan wel weg?