Een veilige kerk gezocht

Veel mensen zijn op zoek naar veiligheid. Ik ook. Thuis was voor mij niet veilig; de slaande hand van mijn vader en de controle door mijn moeder maakten het voor mij onveilig. Ik sta verwonderd over hoe het met mij is gegaan. Het had zo anders kunnen aflopen. Nu mag ik samen met mijn vrouw wonen in ons ‘huis van vrede’. Het bord op ons huis met die naam raakt bij velen een snaar: verlangen naar vrede en veiligheid.

Zou ik het meemaken voorganger te zijn in een gemeente waar homo’s welkom zijn? Ja, dat is gebeurd. (beeld Adam Fagen)

Je zou verwachten dat kerken vrede en veiligheid bieden. Soms is dat ook zo. Ik besef echter dat je niet zomaar een veilige kerk bent. Een gemeente die dat opneemt in een visiedocument is daarmee nog geen veilige gemeente. Bovendien kun je voor de één een veilige kerk zijn en tegelijk voor de ander heel onveilig. Veel kerken zijn bijvoorbeeld jarenlang een veilige plek geweest voor rokers. Veel oudsten en voorgangers rookten immers zelf. Maar o wee als je voor het huwelijk had geroken aan seks. Dan was je de sigaar.

Je bent dus niet zomaar een veilige kerk voor iedereen. En als je het voor iedereen wilt zijn of bent, dan zul je merken dat het gaat schuren. Juist als je een veilige kerk wilt zijn, ga je pijn ervaren, botsingen en schuurmomenten. We zijn zo verschillend. Leden van één lichaam, met onze eigen plek, ons eigen levensverhaal, ons eigen karakter en onze eigen spiritualiteit. De één vond de preek van afgelopen zondagmorgen prachtig. De ander kon er weinig mee of werd er zelfs pijnlijk door geraakt. Maar durf en kun je dat nog zeggen als iemand anders er zo blij mee is?

In de kerk leren we lief en aardig te zijn, maar dat leidt niet naar veiligheid! Een veilige kerk is een kerk waar iedereen welkom is met zijn of haar leven(sverhaal), karakter en spiritualiteit, zonder dat je dat hoeft te verstoppen. Lief en aardig zijn betekent voor mij in elk geval dat ik nogal eens verstoppertje heb gespeeld.

Verlangen

Ruim acht jaar geleden werd in onze gemeente hardop het verlangen naar een veilige gemeente uitgesproken en door de oudsten op papier vastgelegd. Daar was en ben ik heel blij mee. Want het stond in de context van ‘veilig voor homo’s’. Zou ik het meemaken voorganger te zijn in een gemeente waar homo’s welkom zijn? Ja, dat is gebeurd. Homo’s, al of niet met een relatie van liefde en trouw, zijn welkom in onze gemeente. Daar ben ik heel blij mee.

Ik weet ook wat het ons als oudstenteam gekost heeft: er rezen bezwaren, bezwaarschriften werden geschreven, kerkelijke vergaderingen deden uitspraken. In dat proces, dat alweer enkele jaren achter ons ligt, heb ik één en andermaal tegen homo’s in onze gemeente gezegd: wij staan als oudstenteam pal voor jullie. Deze bezwaren zijn niet tegen jullie gericht, maar tegen ons. Veiligheid bieden door in de bres te springen voor anderen, door je hoofd boven het maaiveld uit te steken en te blijven staan.

Een veilige kerk begint bij jezelf: ben ik veilig voor de ander en bied ik veiligheid? Soms is dat namelijk nodig. Veel mensen redden zichzelf prima, maar er zijn er ook die om verschillende redenen extra kwetsbaar zijn. Helaas ontbreekt het homo’s en lesbiennes nogal eens aan veiligheid en bescherming.

Nu zijn homo’s ook niet allemaal één pot nat. Eén belangrijk punt geldt wel voor alle homo’s die christen willen zijn en bij een kerk willen horen: ze vormen een kleine minderheid. Terwijl rokers nooit iets hoefden te vrezen, moeten homo’s maatschappelijk en kerkelijk nog steeds vrezen: er is geen natuurlijke veiligheid en bescherming, omdat ze per definitie een minderheid zijn binnen de cultuur van kerk en maatschappij.

Schamen

In gesprekken van christenen over homo’s wordt vaak gegrepen naar de bekende teksten. Grote en leuke uitdaging is om heel andere delen van het evangelie te openen, die onderbelicht zijn gebleven als het gaat over homoseksuele broers en zussen. Overigens heb ik hier het geheel van LHBT in beeld, ook als ik het nu iets specifieker heb over homo’s.

Eén van de Bijbelgedeelten die zicht geven op hoe je komt tot een veilige gemeente is 1 Korintiërs 12:22-24: ‘Integendeel, juist die delen van het lichaam die het zwakst lijken zijn het meest noodzakelijk. De delen van ons lichaam waarvoor we ons schamen en die we liever bedekken, behandelen we zorgvuldiger en met meer respect dan die waarvoor we ons niet schamen. Die hebben dat niet nodig. God heeft ons lichaam zo samengesteld dat de delen die het nodig hebben ook zorgvuldiger behandeld worden.’

Ik lees hier dat er binnen de gemeente verschil is in kwetsbaarheid. En dat er leden zijn waarvoor ik me kan schamen. Eerlijk gezegd heb ik daar bij homo’s geen last van. Ik ben graag bij homo’s in de buurt, omdat het prachtige mensen zijn. Ik schaam mij soms wel voor mensen om wat ze zeggen. Ik voel me soms bij anderen ongemakkelijk. Ik weet echter dat er ook mensen zijn die dat ongemak voelen bij een homostel. Dat bedoelde ik toen ik zei: als je een veilige gemeente wilt zijn, gaat het schuren.

Schuren en schamen. In een veilige gemeente lopen we daar niet bij weg, maar bieden we veiligheid. Extra zorg en bescherming. In een maatschappelijk klimaat dat zich verhardt richting LHBT’ers zouden de kerken de armen wijd open moeten doen: de kerk is immers het verlengstuk van de armen van de Vader!

Op m’n knieën

Die veiligheid en bescherming heb ik ook nodig. Want mijn persoonlijke veranderings- en genezingsproces maakt mij kwetsbaarder. Bovendien ben ik voorganger met mijn levensverhaal, karakter, spiritualiteit en meningen. Die wil ik rustig kunnen uiten. Dat mag schuren en emoties teweegbrengen. Graag zelfs, want dan zetten we stappen naar ontmoeting. Ontmoeting aan de voet van het kruis. Op m’n knieën bij dat kruis, in het besef dat Jezus mijn kwetsbaarheid beschermt met zijn kruistocht en zijn liefde. En daar de ander ontmoeten, die net als ik genade heeft ontvangen. Aan de voet van het kruis kunnen we brood breken en levens delen, wijn drinken en klinken op gegroeide veiligheid.