Vier modellen voor de kerk: Woordkerk

In een serie van vier artikelen worden vier modellen van kerk zijn geschetst. Deze kerken bestaan nu al en zijn mogelijk richtinggevend voor de kerk van de toekomst. Wat kenmerkt deze kerkvormen? Wat zijn hun sterke en kwetsbare kanten? Ter illustratie vertelt een gemeentelid over zijn of haar persoonlijke ervaringen in de betreffende kerk.

Hoe zou je deze kerk omschrijven?

In kerken waar de vlag ‘Woordkerk’ op gezet zou kunnen worden, is veel ruimte voor de stem van God zoals die via de Bijbel en de prediking tot ons komt. In de eredienst nemen leefregels, Schriftlezing en preek minstens een derde deel van de dienst in beslag. Ook vaste liturgische elementen kunnen drager zijn van Woord en antwoord. Discipelschap en aanbidding maken wat mij betreft principieel onderdeel uit van het gelovige antwoord op Gods Woord.

Waarom heeft deze kerkvorm Bijbels gezien goede papieren?

Gezang 1 van het Liedboek van de Kerken zingt treffend: ‘God heeft het eerste woord. Hij heeft in den beginne het licht doen overwinnen, Hij spreekt nog altijd voort.’ In de Bijbel komen we God tegen als een sprekende God. God is een communicatieve God. Er is in het ene goddelijke wezen communicatie tussen Vader, Zoon en heilige Geest. Wij mensen zijn naar zijn beeld en gelijkenis gemaakt en zijn dan ook communicatieve wezens.

Alle eeuwen door heeft God mensen tot zijn spreekbuis gemaakt. Met menselijke stem wil God zeggen wat Hij op zijn hart heeft. Dit kwam tot een hoogtepunt in zijn Zoon Jezus. Het Woord werd vlees. Toen Jezus in het openbaar optrad, was vooral preken zijn core business. In navolging van zijn Heer was ook Paulus er diep van overtuigd: het geloof is uit het gehoor (Romeinen 10:14). Daarom moet wat Paulus betreft de prediking van het Woord – dat wil zeggen van ellende, verlossing en dankbaarheid – centraal staan in de kerken. Paulus schrijft aan ‘kerkelijk werker’ Timoteüs: ‘Verkondig de boodschap, blijf aandringen, of het nu uitkomt of niet, wijs terecht, straf en vermaan met alle geduld dat het onderricht vereist’ (2 Timoteüs 4:2).

Wat zijn kwetsbare kanten?

Wij leven in een tijd waarin mensen niet meer zo gewend zijn aan monologen en het lastig vinden om langere tijd achtereen te moeten luisteren. Het tv-journaal besteedt daarom bijvoorbeeld steeds minder tijd aan een onderwerp. Daar komt bij dat het beeld in onze cultuur dominant is en mensen zich vooral door bewegende beelden laten voeden.

Waarin is deze kerkvorm toekomstbestendig voor onze cultuur?

Hebben kerken waarin het Woord centraal staat nog wel toekomst? Mijn antwoord is: ja! Nog niet zo lang geleden kwam een jonge vrouw bij ons in de dienst. Zij had een droom gekregen, had daarop gereageerd, was via die weg met christenen in aanraking gekomen en besloot een keer een kerkdienst te bezoeken. De preek ging precies over het onderwerp waarover zij had gedroomd.

Zij leeft nu als volgeling van Jezus. Een paar maanden geleden zei een gemeentelid tegen zijn broer, die meer dan zeven jaar geen kerk meer van binnen had gezien: ‘Ga een keer mee.’ Hij ging mee en de preek raakte hem in zijn hart. Die jongen volgt nu belijdeniscatechisatie. Ter voorbereiding op een nieuw kerkelijk seizoen bogen we ons als ambtsdragers in stilte over een psalm. In de stille overdenking van Gods Woord ervoer een ouderling hoe de heilige Geest zijn gedachten overnam. Het was hem en ons allen tot een rijke zegen. Mijn ervaring is dat Gezang 1 waar is: God spreekt nog altijd voort. Zijn roep wordt nog steeds gehoord en zal worden gehoord. Want onze God is de God van het Woord.

Hoe vormt deze kerk haar volwassen en jonge leden?

Naast de kerkdienst vindt verdieping van kennis plaats door middel van catechese, Bijbelkringen, wijkkringen enzovoort. Dat wil zeggen verdieping van zowel kennis van God, als kennis aan God. Het Woord wil hoofd, hart en handen transformeren naar Gods bedoeling. Het hoofd mag door het Woord dingen leren over God. Het Woord wil het hart blijdschap, troost, bevrijding, vrede, moed, rust, liefde en vergeving van zonden doen ervaren. Het Woord wil het handelen vormen naar de manier waarop Jezus in het leven stond. Hij was immers mens naar Gods bedoeling. Het is de heilige Geest die dit Woord werkzaam maakt in het leven van een mens. Met andere woorden, in een Woordkerk is de mens niet buiten beeld. Nee, God wil juist met en door zijn Woord een gelovig antwoord aan de mens ontlokken, in relatie met hem treden en die mens vernieuwen.

Jolanda Pieltjes

In 1998 zijn we met ons gezin lid geworden van de NGK in Apeldoorn. We kwamen over van de Gereformeerde Kerk (synodaal). In 2001 zijn we naar Nunspeet verhuisd, waar we ons aansloten bij De Open Hof (NGK), een warme, open gemeente. Naast de warmte spreken mij de preken enorm aan. Ze zijn goed opgebouwd, duidelijk (mede door de PowerPointpresentatie erbij), vaak met achtergrondinformatie over het Bijbelgedeelte en altijd met een praktische toepassing, waardoor je er in de week direct mee aan de slag kunt. Ook is er regelmatig, tijdens de preek of op een ander moment, ruimte voor persoonlijk stil gebed, gerelateerd aan het onderwerp van de preek. Dit maakt dat het dichtbij komt en ruimte biedt om je persoonlijke situatie direct bij God te brengen, zowel de zorgen als de dankbaarheid.

Zingen is voor mij eveneens belangrijk. We zingen zowel psalmen en gezangen, als opwekkingsliederen en liederen van Sela en Taizé. De ene keer begeleid door het orgel, de andere keer door de muziekgroep. Tijdens het zingen kan ik mij volledig op God richten en vooral tijdens de aanbiddings- en lofliederen voel ik mij dicht bij Hem.

Mis ik ook iets in de kerk? Ja, soms zou ik wat meer van hart tot hart willen praten en zou ik willen dat er meer vrijmoedigheid komt om met en voor elkaar te bidden. Dat is iets waar onze gemeente nog in kan groeien, al ervaar ik gelukkig af en toe dat het op kleine schaal wel gebeurt.