Simon: voorbijganger, betrokkene, gezegende

‘Ze dwongen een voorbijganger die net de stad binnenkwam, Simon van Cyrene, de vader van Alexander en Rufus, om het kruis te dragen.’
(Marcus 15:21)

In het lijdensevangelie komen we opeens Simon van Cyrene tegen. Een man afkomstig uit een plaats in een deel van Noord-Afrika dat nu Libië heet en waar veel Joden woonden (vgl. Handelingen 6:9). Misschien is hij op oudere leeftijd teruggekeerd naar Jeruzalem om te sterven en begraven te worden op de Olijfberg, waar de komst van de messias verwacht werd. Het kan ook zijn dat hij alleen gekomen was om Pesach te vieren. Hoe dan ook, nietsvermoedend loopt hij Jeruzalem binnen, juist wanneer de soldaten met Jezus voorbijkomen, onderweg naar Golgota.

Ik stel me zo voor dat Simon even gekeken heeft, maar toen snel weer wegkeek. Want hiervoor was hij niet naar Jeruzalem gekomen. Morgen is het Pesach. Dan heb je andere dingen aan je hoofd en laat je je niet ophouden door iets wat wel vaker gebeurde: de kruisiging van een ter dood veroordeelde. Simon leidt een keurig leven en wil dat graag zo houden. Maar voordat hij het goed en wel beseft, wordt hij door de soldaten betrokken bij Jezus. Ze dwingen hem om mee te doen door het kruis van Jezus (dat wil zeggen: de dwarsbalk) naar de executieplaats te dragen.

Demonisch spel

Waarom deden de soldaten dat? Het was regel dat de veroordeelde zelf zijn kruis naar de plaats van terechtstelling droeg. Waarom wordt hier van afgeweken? Was Jezus te zwak geworden om nog zelf zijn kruis te dragen? Van tevoren was Hij al tot stervens toe bedroefd. Een engel moest Hem kracht geven om het vol te kunnen houden. Daarna werd Hij in de steek gelaten. Slopende verhoren volgden, de massa schreeuwde, een zware geseling… Zou Hij misschien onderweg al bezwijken?

Toch lijkt dat niet het punt. Als je de evangeliën leest, krijg je de indruk dat Simon wordt ingeschakeld om het ‘spel’ met Jezus nog heftiger te maken. Als je tot je door laat dringen wat hier met Jezus gebeurt, huiver je. Het is vele malen erger dan wat Charlie Hebdo c.s. met hun pen doen rond de profeet Mohammed. Zo kwetsend en vernederend!

En alles en iedereen doet mee: straks vrome voorbijgangers, maar eerst Pilatus en Herodes. En dan de soldaten die Hem een rode soldatenmantel omdoen als purperen koningskleed en een kroon van een doornentak op zijn hoofd drukken. Sarcastisch salueren ze voor Hem: ‘Wees gegroet, koning der Joden!’ Hoe grover, hoe leuker. Jezus zegt dat Hij koning is, daar weten zij wel raad mee door te spelen dat Hij het is.

In dat demonische spel bedenken ze nog iets. Ze geven de-Zich-koning-noemende een onderdaan. Die rol krijgt Simon toebedeeld, of hij nu wil of niet. Ze gebruiken hem om Jezus nog belachelijker te maken. Een koning met één onderdaan, één volgeling! En wat draagt hij? Geen kroon of koninklijke attributen, alleen het middel om zijn eigen koning het zwijgen op te leggen.

Ten goede

Simon wilde zich afzijdig houden. Maar je kunt bij Jezus’ lijden en sterven niet aan de kant blijven staan. Alleen: wat mensen ten kwade dachten, dacht God ten goede. Hij speelde zijn eigen ‘spel’ van redding. Want het gebeuren liet Simon niet meer los. De gedwongen volgeling werd vrijwillig discipel. En zijn kinderen Alexander en Rufus konden niet achterblijven.

Wat een merkwaardige koning. Je kunt Hem belachelijk maken met teksten of cartoons, Hem of zijn discipelen doden met kruisen of geweren, maar zijn koninkrijk komt. Zelfs voorbijgangers kunnen zomaar gezegende volgelingen worden!

Om over na te denken
1. Volgende week begint de zogenoemde veertigdagentijd. Herken je bij jezelf iets van de houding van Simon van Cyrene?
2. Alles en iedereen dreef de spot met de Heilige. Maar God in de hemel spot met hen (Psalm 2) en speelt zijn eigen ‘spel’. Hoe helpt dat jou in het huidige debat over de vrijheid van meningsuiting?