Het leerhuis: voor wie verdieping zoekt

Veel kerken bieden verdiepende cursussen of thema-avonden aan, vaak bekend onder de naam: leerhuizen. Drie kerken, in Amersfoort, Arnhem en Zwolle, laten zien hoe zij hun leerhuizen vormgeven, ook in coronatijd.

Ontmoetingskerk Amersfoort

‘Er zitten veel voordelen aan het online aanbieden van een leerhuis’

‘We willen zeven dagen per week kerk zijn en samen leren. Daar voorziet het leerhuis mede in!’ Ronald van Tol, voorzitter van de regiegroep van de Ontmoetingskerk (GKv) in Vathorst, Amersfoort, is erg enthousiast over de leerhuisstructuur waarmee zijn gemeente sinds najaar 2019 bezig is. Omdat fysiek bij elkaar komen al langere tijd niet mogelijk is, hebben ze het programma online opgezet. Met succes.

(beeld Inbetween/Lightstock)

‘Het leerhuis is eigenlijk gestoeld op de kernwaarden van onze gemeente: samen leren, samen vieren, samen delen. Onder die drie pijlers organiseren wij allerlei activiteiten. Voor het leerhuis hebben we weer een onderverdeling gemaakt met clusters, zoals omgang met God, Bijbel en gebed; stemmen uit de geschiedenis en geloofsleer; praktijk van het christelijke leven en omgang met de schepping en werk. Op die manier kun je thema’s in de volle breedte van het geloof aanbieden’, legt Ronald uit.

Eind 2019 stond de structuur met thema’s en sprekers, maar begin 2020 stak corona een spaak in het wiel. Er volgden wat brainstorms en al snel besloot de regiegroep om het leerhuis online te gaan aanbieden. ‘In 2020 zijn vijf avonden georganiseerd met wisselende ervaringen. We hebben zo’n dertig bezoekers per avond gehad en de reacties waren erg positief. Een van de grote voordelen is dat het relatief gemakkelijk is om een avond op deze manier te organiseren, mits je je aan een paar voorwaarden houdt. Zo moet je op tijd je achterban informeren en zorgen voor een eenvoudige manier van aanmelding. Maar dan is het eigenlijk binnen no-time geregeld en kun je een breed publiek iets bieden.’

De geleerde lessen van 2020 passen Ronald en zijn team nu weer toe voor het nieuwe seizoen. ‘We hebben ontdekt dat het goed is om een breed palet aan onderwerpen te kiezen. In 2019 hadden we veel mooie onderwerpen, maar ze zaten allemaal op het vlak van geloofsverdieping en theologie. Zo was er onder andere een avond over ‘Hoe lees je de Bijbel?’ door Arnold Huijgen en een avond over Lectio Divina door Jos Douma. We willen nu ook wat meer praktische onderwerpen aansnijden, zoals geloofsopvoeding of een duurzame levensstijl.’

De gemeente in Vathorst wil graag een kerk zijn midden in de maatschappij. Dat is ook de reden dat het gebouw waarin de kerk huist, gedeeld wordt met maatschappelijke partners, zoals een kinderdagverblijf en een woonvorm voor mensen met een handicap. Ronald ziet voor zich dat kerk zijn in je buurt daarom ook mogelijkheden aanreikt om het leerhuis voor een breder publiek aan te bieden. ‘Een onderwerp als het puberbrein, geloofsopvoeding en het generatiegesprek, daarvan zou je zo een flyertje kunnen maken en verspreiden in de buurt, want dat is voor veel meer mensen interessant.’

Voor kerken die nog wat aarzelen of opzien tegen het online organiseren van het leerhuis, heeft Ronald een duidelijke boodschap. ‘Natuurlijk ontmoeten wij elkaar ook liever live. Maar online is een goed alternatief. Ook na corona blijven wij dit deels online aanbieden. Gemeenteleden raken steeds meer gewend aan elkaar online ontmoeten, daarom lukt het ook steeds gemakkelijker om deelnemers te krijgen voor je avonden. Waaraan je normaal gesproken een hele avond kwijt bent, log je nu voor anderhalf uur in en je kunt weer gevoed je week in!’

Praktische tips van Ronald

• Bied een breed palet aan onderwerpen aan, zodat je een programma hebt dat meerdere mensen aanspreekt.
• Zorg voor een gedegen technische voorbereiding (in bijvoorbeeld Teams). Stem ook met de (externe) spreker goed af, zodat het technisch soepel verloopt op de avond(en).
• Stel voor de avond zelf een goede moderator aan die de bijeenkomst opent en afsluit en de discussie in goede banen kan leiden.
  Heb ook vragen paraat voor de discussieronde voor als de vragen niet zo loskomen.

Kruiskerk Arnhem

‘Een leerhuis is geen vervanging van een kring’

De Kruiskerk, een samenwerkingsgemeente van CGK en NGK in Arnhem, biedt al heel wat jaren een leerhuis aan. Ook de Koepelkerk (GKv) draait hierin mee. Werkgroeplid Aike Hilvers vertelt: ‘Het idee van een leerhuis is dat je nooit uitgeleerd bent. Het komt uit het jodendom waar je de traditie hebt van permanent leren.’

Een leerhuis is een aanvulling op wat de kerk al biedt: de zondagse viering en het kringenwerk. ‘In een leerhuis kun je een specifiek onderwerp echt uitdiepen. Daarom bestaan onze leerhuizen ook meestal uit drie of vier avonden. Het is geen vervanging van de kring, maar een surplus. Onze avonden zijn ook niet gratis. We vragen er een kleine bijdrage voor, zodat je je niet vrijblijvend opgeeft.’

In tegenstelling tot de Ontmoetingskerk in Vathorst worden de leerhuizen van de Kruiskerk vrijwel altijd door de eigen predikanten verzorgd. ‘Zij doen het graag, omdat het hun ook verdieping geeft. Bovendien leren ze door de avonden ook de gemeenteleden beter kennen. De nadruk van onze leerhuizen ligt echt op studie. Denk aan thema’s als ‘geloof en wetenschap’ of ‘het leven en de werken van Paulus’. Soms komt ook een thema langs dat raakt aan de actualiteit van dat moment, zoals een paar jaar geleden: de vrouw in het ambt.

Doordat alle predikanten van de drie kerkgenootschappen meedraaien, ontstaat er vanzelf diversiteit in de leerhuizen. ‘Elke predikant heeft weer zijn eigen stijl. Zo hebben de leerhuisavonden van een wat oudere predikant een soort collegevorm met een lezing en daarna de mogelijkheid tot vragen. Een jongere predikant doet het weer heel anders. Die gebruikt bijvoorbeeld een werkboek, geeft huiswerk op en dan ga je in kleine groepjes uit elkaar.’

De leerhuizen liggen door corona even stil. De Kruiskerk heeft er namelijk niet voor gekozen om de avonden online aan te bieden. ‘Gemeenteleden moeten al zoveel achter een scherm zitten, dat wij hieraan niet nog meer willen toevoegen. We hopen dat we rond de zomer ons programma weer op kunnen pakken.’

CGK Zwolle

‘Bij een leerhuis ligt de nadruk echt op leren en verdieping’

Jort Diekerhof is betrokken bij een van de leerhuizen van de CGK Zwolle. ‘Een deel van de leden heeft behoefte aan een meer theoretische verdieping van het geloof. Een leerhuis biedt dat.’

In de CGK Zwolle zijn meerdere leerhuizen actief. Jort licht toe: ‘Zo is er een leerhuis rondom Israël en het Joodse volk. In het verleden was er een leerhuis speciaal voor de doelgroep twintig- tot dertigjarigen. Het leerhuis Verdieping biedt intellectuele verdieping. We behandelen godsdienst-filosofische en ethische thema’s, zoals een tweeluik over evolutie en het christelijk geloof. Daarin worden twee visies belicht: een die uitgaat van een aarde van zesduizend jaar oud en een waarin evolutie is te verenigen met het christelijk geloof.’

Hoewel elk leerhuis een eigen commissie heeft, komen de thema’s vaak van bottom-up. ‘Door aan te sluiten bij thema’s die leven, hebben de avonden een heel goede opkomst. Maar er is ook ruimte voor meer specifieke thema’s voor een kleinere groep.’ De leerhuizen hebben even stil gelegen, maar sinds kort worden de avonden online aangeboden via Zoom. Jort: ’Het meest recente thema was ‘corona en de eindtijd’. Tijdens de eerste avond keken we vanuit de evangeliën naar de eindtijd en tijdens de tweede avond stond het bijbelboek Openbaringen centraal. Voor de twee avonden was de interesse groot; we hadden rond de honderd deelnemers.’

Een leerhuis biedt andere mogelijkheden dan de zondagse dienst en het kringenwerk. ‘Waar bij een kring al snel de vertaling wordt gemaakt naar hoe je een bijbeltekst kunt toepassen in je eigen leven, ligt bij een leerhuis de nadruk echt op het leren, de verdieping. Beide aspecten zijn belangrijk. Natuurlijk hoop je dat zo’n leerhuis vrucht draagt. Dat gebeurt ook. Dan horen we: “Ik ben echt anders gaan kijken naar de eindtijd.” Of: “Ik heb naar aanleiding van die avond een goed gesprek gehad.” Want het moet niet beperkt blijven tot overdracht van kennis.’

Praktische tips van Jort

1. Sluit aan bij thema’s die leven bij de gemeenteleden.

2. Zorg voor een duidelijk profiel van je leerhuis. Als je consequent onderwerpen aanbiedt die passen bij je leerhuis, bijvoorbeeld godsdienst-filosofische onderwerpen, dan bouw je een vaste groep bezoekers op.

3. Veel mensen zijn in korte tijd door corona digitaal vaardig geworden. Je kunt misschien niet fysiek bij elkaar komen, maar digitaal kan er veel. Benut die mogelijkheden!