Vrijheid heb je om te delen

Er is ook vandaag veel slavernij in de wereld. Dat weten we, maar hebben we er ook een gezicht bij? Bij het Filipijnse meisje dat haar lichaam gedwongen verkoopt? Of de Poolse arbeidsmigrant die dagen van zestien uur maakt en zonder privacy in een ‘vakantiehuisje’ bivakkeert? Of jouw eigen pakketbezorger die nauwelijks tijd heeft voor zijn gezin door het moordende werkschema? We zijn geroepen om ook onze vrijheid met hen te delen.

(beeld Micha Nederland)

Je hoeft niet ver te zoeken om afschrikwekkende verhalen van moderne slavernij te horen. Steeds meer wordt duidelijk dat uitbuiting onderdeel vormt van de (economische) systemen die wij gebouwd hebben en in stand houden. Het is afschuwelijk, het kan en mag niet, en toch gebeurt het. Het zet je stil. Hoe kunnen wij delen van onze vrijheid met anderen? Wat betekent het dat Christus is gekomen om de wereld te verlossen? En wat betekent dit voor ons? Hoe kunnen wij samen delen in de vrijheid die God geeft?

Verantwoordelijkheid

De uitspraak ‘een betere wereld begint bij jezelf’ kent iedereen. En meestal vind ik ook dat dit klopt. Maar als ik nadenk over het onrecht van moderne slavernij kom ik uit bij deze variant: ‘een betere wereld begint niet bij jezelf, maar bij God’. Want we beseffen en vertrouwen erop dat God eens alle dingen nieuw maakt. Maar dit is nog geen vrijbrief om maar te doen en te laten wat we zelf willen. Om achteloos om te gaan met je medemensen en de schepping. God geeft ons een verantwoordelijkheid voor onze eigen keuzes. Wat we eten, wat we dragen, naar wie we omkijken, waar we op vakantie gaan, wat we kopen, het heeft allemaal invloed op de vrijheid van anderen. Als je dit weet, zou je denken dat we niet anders kunnen dan in ons (koop)gedrag te kiezen voor de ander en niet voor onszelf. Toch is dit vaak niet de realiteit.

Familie

Hoe zou jij het vinden als je broer, zus, oom, tante of nicht in een situatie verkeert waarin hij of zij niet vrij is en wordt uitgebuit? Dit maakt je woedend. Je wilt er meteen iets aan doen, het zet je in beweging. Wat gebeurt er als we dit in het perspectief zetten dat ieder mens is geschapen naar het beeld van God en we allemaal zijn kinderen zijn? We zijn allemaal gemaakt naar zijn beeld, we staan onder zijn zorg en Hij wil vrijheid voor zijn kinderen. Als we ieder mens aanvaarden als een schepsel of kind van God, dan bepaalt dat ook hoe we kijken naar en bewogen zijn met mensen die we niet persoonlijk kennen. Dan is het je broer of zus die in Myanmar in de kledingindustrie werkt. Dan is het jouw broer of zus die je pakket aan de voordeur brengt of je garnalen uit de zee vist. Hoe kunnen we hen recht doen? Ik geloof dat we mogen vertrouwen op God en zijn plan met de wereld. Daar waar onze keuzes samenvallen met Gods verlangen, wordt er al iets zichtbaar van Gods nieuwe wereld. Dan wijzen onze keuzes op God. Hij bewerkt door zijn Geest in ons wat we uit onszelf niet kunnen. Hij helpt ons om anderen te laten delen in zijn vrijheid.

Vrijheid

Vooral in het Oude Testament staan veel teksten over het tegengaan van onrecht, onder andere in de vorm van uitbuiting. In het Nieuwe Testament is Jezus het grote voorbeeld van hoe we moeten omgaan met anderen. In Lucas 4:14-21 legt Jezus een directe verbinding met de profeten van het Oude Testament. Hij zegt: ‘De Geest van de Heer rust op Mij, want Hij heeft Mij gezalfd. Om aan de armen het goede nieuws te brengen heeft Hij Mij gezonden, om aan gevangenen vrijlating bekend te maken en aan blinden herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven, om een genadejaar van de Heer uit te roepen’ (Lucas 4:18 en 19).

Jezus haalt hier de tekst uit Jesaja 61 aan en zegt dat deze tekst nu in vervulling gaat. Jezus is gekomen om het goede nieuws te brengen, gevangenen te bevrijden, blinden hun zicht te herstellen en onderdrukten de vrijheid te geven. Jezus geeft ons hier de opdracht en het mandaat om het goede nieuws van het Koninkrijk van God te verkondigen en in de praktijk te laten zien wat dat Koninkrijk inhoudt. We kunnen hierin leren van Jezus, van de lessen die Hij geeft in de Bergrede, de demonstratie van zijn eigen leven en zijn geloof. Jezus toont zich een barmhartige, liefdevolle en rechtvaardige Koning. Onderdrukking past dan niet in deze demonstratie van het Koninkrijk van God. Laat jij de ander delen in vrijheid?

Verlossing

De verhalen van moderne slavernij en uitbuiting doen ons (gelukkig) zuchten, zoals de hele schepping zucht onder de zonde en de gevolgen daarvan. Zoals elk ander mens, verlangen ook wij terug naar het paradijs, naar wat verloren is gegaan. Dan kom ik weer uit bij ‘een betere wereld begint niet bij jezelf, maar bij God’. Christus is gekomen om dat wat verloren is gegaan te herstellen. Het wordt zelfs nog beter dan het al was: het wordt de hemel op aarde. Dat vergezicht van Gods Koninkrijk doet ons besluiten om hier en nu goed te doen, te streven naar recht en te wijzen op de verlossing in Christus. Gods nieuwe wereld begint nu al voor wie Hem geloven en Hem als Koning over hun leven aanvaarden. Je mag enthousiast zijn over de vrijheid die je in Hem vindt en die vrijheid delen met iedereen die daarnaar verlangt.

En nu?

Maar hoe werkt dat in de praktijk? Hoe komen we erachter dat we bijdragen aan de uitbuiting van een ander mens en hoe kunnen we dit tegengaan? Dit stappenplan kan daarbij helpen.

1. Kies een product, merk of winkel waarvan jij graag wilt weten of sprake is van uitbuiting of moderne slavernij in de keten, sector of eindproduct. Om je op weg te helpen, de sectoren waarin veel moderne slavernij voorkomt zijn: cacao, kleding, suiker, vis en elektronica.

2. Ga op onderzoek uit. Kijk op internet, op de website van het product, merk of leverancier die jij gekozen hebt en onderzoek of er sprake is van moderne slavernij en of uitbuiting. Vaak helpt het om een boek of artikel te lezen of een podcast te luisteren over het thema en onderwerp om meer achtergrond te krijgen.

3. Laat je stem horen als je hebt ontdekt wat de situatie is. Laat weten dat je uitbuiting of moderne slavernij niet accepteert. Vraag om opheldering als je niets kunt vinden over de omstandigheden waaronder het artikel dat jij onderzoekt is geproduceerd. Geef het signaal af dat jij dit als consument belangrijk vindt.

4. Praat erover. Thuis, met vrienden, op je werk, op je social media-kanalen. Breng het onderwerp ter sprake en maak op die wijze ook anderen ervan bewust. Wanneer jij praat over wat je belangrijk vindt en waarom, kan dat anderen aan het nadenken zetten en tot inspiratie zijn.

5. Bedenk wat je vervolgstap is. Blijf je dit product kopen of ga je op zoek naar een alternatief? Kies jij voor delen in vrijheid?

Micha Zondag

Een einde maken aan moderne slavernij is met de coronacrisis urgenter dan ooit. Mannen, vrouwen en kinderen die worden uitgebuit, zijn door de impact van de lockdowns nog kwetsbaarder geworden. Nemen wij als kerken en christenen onze verantwoordelijkheid? Voor onze broers en zussen die onze smartphones maken en onze tomaten plukken?

Op de Micha Zondag kun je met je gemeente aan de slag met het thema ‘delen in vrijheid’. In het kerkenpakket vind je onder meer preekschetsen, liederen, gebeden, werkvormen en kinder- en tienermateriaal. De preekschetsen zijn dit jaar verzorgd door Janneke Burger, Wilkin van de Kamp, André van Aarle en majoor Hennie Kremer. Micha Zondag valt op 18 oktober, maar kan op elke zondag gehouden worden. Kijk voor informatie op www.michazondag.nl.