Column: Silence

Drie kruisen op een strand aan de Japanse kust. Drie mannen hangen daar, vastgebonden aan armen en benen. Christenen die Jezus niet wilden vervloeken. De vloed komt op, golven slaan over de gestriemde lichamen. Vier dagen duurt het. En dan is ook de laatste martelaar gestorven. Dorpsgenoten kijken vanuit de verte verslagen toe. Waar is God?

De scène komt uit de film Silence van Martin Scorsese. Twee Portugese priesters zoeken hun leermeester in het zeventiende-eeuwse Japan. Ze hebben bij geruchte vernomen dat hij zijn geloof verzaakt heeft. Maar wie deze pater Ferreira kent, een lichtend voorbeeld van missionaire ijver, kan zich daar niets bij voorstellen. Daarom maken zij de oversteek en zetten ze in het geheim voet aan wal. En dan wordt de film gruwelijk. Overal macabere sporen van vervolging. Geen christen is veilig, dorpelingen verraden elkaar voor een handvol munten. Niet veel later worden ook de priesters Rodrigues en Garupe gevangengenomen.

Wat zou ik zelf doen als ik in de schoenen van die priesters stond?

De cruciale vraag na tweeënhalf uur kijken: waarom zwijgt God? Er breekt nauwelijks een spoortje licht door in dit huiveringwekkende drama. Gevangenen worden opgehangen en onthoofd om de priesters onder druk te zetten. En dan gaat zelfs Garupe door de knieën, als hij ontdekt dat Ferreira boeddhist geworden is. Waarom laat God toe dat een hele generatie christenen uitsterft en verdwijnt in dit land van de rijzende zon?

Het spookt door mijn hoofd: wat zou ik zelf doen als ik in de schoenen van die priesters stond? Lijkt onze cultuur niet sprekend op het Japan van de zeventiende eeuw? We kennen geen vervolging, maar ook hier lijkt het christelijk geloof steeds minder te kunnen aarden. Het is overtollig geworden tussen de alternatieven om je goed te voelen. Zeer effectief wordt het geloof zo om zeep geholpen.

Maar dan hoor ik een lied dat de stilte doorbreekt: Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ. Bach op zijn best, met Masaaki Suzuki als dirigent. Inderdaad: uit Japan. Een christen.