Redactioneel: Schemering

Ik heb niet zo veel met deze tijd van het jaar. Dat klinkt gek, alsof er niet belangrijker dingen zijn dan een jaargetijde. En toch, gevoel liegt niet. Het liefste zou ik de winter overslaan. Te koud. Te korte dagen. Ik hou van licht, van warmte, de zon.

Ik hou trouwens ook niet van schemering en van schemeren. Decennia geleden deden mensen dat: schemeren – als werkwoord. Bewust gingen aan het einde van de middag de lichten nog niet aan. Mensen zaten in het halfdonker. Mijn opa en oma bijvoorbeeld. Ik vond dat drie keer niks. Maar zoiets zei je niet, hoe aardig zij ook waren. Dat deed je niet, toen. Tijden veranderen. Recent zei een kleine kleinzoon tegen mij: ‘Wij zijn vriendjes, hè?’ Klopt.

Nu zijn dit mineure muizenissen vergeleken met de schemering die in het leven van mensen ontstaat bij alzheimer of dementie. Veel ouderen lijden eronder. Triest, ook om steeds opnieuw een beetje afscheid te moeten nemen. Soms is zo’n aandoening er al op jongere leeftijd. Beide, op oudere en jongere leeftijd, maak ik nu van best dichtbij mee. Dat doet pijn.

Dat deed je niet, toen

Onwillekeurig denk ik soms aan Prediker. In hoofdstuk 12 schrijft hij over de zon die verduistert. Ik weet: Prediker is geen makkelijk Bijbelboek. En ook dit hoofdstuk rek je zomaar uit, bijvoorbeeld door elk dichterlijk beeld om te zetten naar een lichaamsfunctie. Toch is wel duidelijk dat Prediker hier schrijft over de levensfase waarin het zicht minder wordt en de geest uitdooft. Als je dit ziet, als de mogelijkheid tot communiceren afneemt, roept dat vragen op. Waar is de geest nu toch? Is die deels al weg? En waar naartoe dan? Is er nog iets van besef van God? Bereik ik hen als ik praat of een Bijbelstukje lees? Ja, denk je soms. Maar is dat ook zo?

Het gaat hier schemeren. Maar dit zinnetje moet niet het slot zijn. Vlak voordat Prediker schrijft over ‘verduistert’ staat er: ‘Gedenk je schepper’. Zelf kunnen ze dat niet goed meer. Wat mooi is het dan dat God, de schepper, wel aan hen denkt. Ik hoop dat dit belijden de mensen die nog veel dichter bij hen staan bemoedigt.