Nieuwewereldwijn

Als je jonge wijn in oude zakken giet, dan scheuren ze, doordat de rek eruit is. Jonge wijn heeft ruimte nodig. De ruimte van Gods nieuwe wereld.

Jezus bij de bruiloft in Kana; schilderij van Maerten de Voos uit 1597.

Nooit zal ik de Goede Vrijdag vergeten in het jaar waarin ik 33 jaar was (nu vijf jaar geleden). Het verhaal kwam die dag meer binnen dan ooit tevoren. ‘Zo oud als ik nu ben, zo oud was Jezus toen Hij aan het kruis hing’, dacht ik. Nooit gedacht dat Hij zo jong was! Ik heb altijd het gevoel gehad dat de kerk iets van wijze, grijze mensen was. Maar Jezus is 33 jaar oud geworden.

Deze geweldige rabbi, die met zijn onderwijs iedereen versteld liet staan, had bovendien leerlingen. Hoe oud zouden die zijn geweest? In het Duits heten de leerlingen van Jezus Jünger. Mooi woord. Het ligt ook voor de hand: een leerling is jonger. Zie je Jakobus en Johannes met hun vader Zebedeüs, aan de slag met boten en netten, als een soort familiebedrijfje? Als Jezus hen roept, laten ze hun vader achter. Was hun vader nog de hoofdverantwoordelijke? Waren ze zelf twintigers? Het zou de vraag die ze aan Jezus stelden kunnen verklaren: ‘Wie van ons zal straks het belangrijkst zijn?’

Waren het twintigers die vol boosheid en bezieling aan Jezus vroegen: ‘Zullen we vuur uit de hemel laten komen om de mensen hier te doden?’ Zo van: als ze ons daar niet moeten, platbranden dan maar?

Waar haalden de leerlingen de tijd vandaan om Jezus te volgen? Drie jaar lang zijn ze bij Hem in de buurt. Twee aan twee gaan ze voor Jezus uit om het goede nieuws van het koninkrijk te vertellen, zieke mensen beter te maken en kwade geesten weg te jagen. Tijdens Jezus’ sterven zijn ze er. Bij Jezus’ opstanding zijn ze er. Bij de uitstorting van de heilige Geest zijn ze er. Waren ze nog in opleiding en hadden ze ruimte om van opleiding te switchen? Van visser achter pa aan naar visser achter Jezus aan?

Jonge wijn

Jezus lijkt de grootste problemen te hebben met de oudere generatie. Of liever andersom: de oudere generatie – letterlijk: de oudsten en de (wets)leraren – heeft de grootste problemen met Jezus en zijn leerlingen. Ze hielden zich niet aan de tradities en gebruiken van hun voorouders.

Jezus heeft het over nieuwe kleding en jonge wijn, een nieuw verbond en een nieuw gebod, nieuwe relaties en een nieuwe ethiek, kortom: over Gods nieuwe wereld. Hij zegt tegen de farizeeën en wetsleraren: laat die wijn uit de oude wereld toch staan, probeer die uit de nieuwe wereld eens!

Op eenzelfde manier bestaat tussen twintigers en de kerk vaak spanning. Er is dus weinig nieuws onder de zon. Maar laten we scherp zijn. Het voelt niet helemaal oké om het in een kerkelijk magazine te hebben over twintigers, terwijl heel weinig twintigers dit ooit lezen. Laten we daarom de vraag omdraaien. Niet: hoe betrekken we twintigers bij de kerk? Wel: hoe betrekken we de kerk bij twintigers?

Laten we de vraag omdraaien. Niet: hoe betrekken we twintigers bij de kerk? Wel: hoe betrekken we de kerk bij twintigers?

Neem het woord ‘kerk’. Jammer dat dit woord sinds 2004 in de NBV staat en sinds 2014 nog vaker in de BGT. Het roept associaties op met een gebouw, een aparte wereld, verdeeldheid, zondag, zo moet het, zo hebben we het afgesproken. Doordat deze invulling van het woord ‘kerk’ wordt opgelegd aan twintigers, ervaren ze vaak veroordeling.

Twintigers geven aan dat ze hechten aan een persoonlijke band met andere leerlingen van Jezus. Die persoonlijke band komt tot uitdrukking in goede communicatie en persoonlijke aandacht. Het gaat om verbinding. Van God kun je leren dat Hij zich met ons verbindt, zonder voorwaarden vooraf. Hij gaf Jezus toen wij nog zondaren waren, toen wij nog vijanden waren, toen wij nog dood waren.

Sterk

Twintigers zitten te springen om een relevant verhaal. Wat is nou precies het goede nieuws en wat heeft dat te maken met mijn leven? Het goede nieuws van Jezus is niet: ik zeg en jij moet, maar: ik geef en jij krijgt. In plaats van Gods wet komt Gods hart. Hoe jonger de mensen, hoe gevoeliger ze daarvoor vaak zijn.

‘De vraag naar de kerk als een plek voor deze twintigers, is een vraag naar innovatie: veranderingen die verder gaan dan aanpassing van het bestaande’, schrijft psychologe en theologe Inger van Nes. Jonge wijn in nieuwe zakken dus.

De kerk is geen heilige plaats, maar een gemeenschap van heilige mensen. Prachtig hoe Joël in die oude wereld al profeteerde: door de Geest zullen jullie zonen en dochters profeteren, jongeren zullen visioenen zien en oude mensen zullen dromen krijgen. Door de Geest verdwijnt de oude wereld van een heilige tempel met verheven mannen die de gewijde wet handhaven. Gods volk wordt een veelkleurige gemeenschap van vrouwen en mannen, jongeren en ouderen. Samen vormen zij een gemeenschap van heilige mensen. Indrukwekkend klinken de woorden van Johannes: ‘Ouderen, jullie kennen Gods Zoon die er al is vanaf het begin. Jongeren, jullie zijn sterk, Gods boodschap blijft in jullie. Jullie hebben de duivel overwonnen.’

‘Jongeren, jullie zijn sterk, Gods boodschap blijft in jullie’

Jongeren worden door Joël en Johannes en zeker door Jezus neergezet in hun kracht. Jullie zijn sterk. Jullie hebben de duivel overwonnen. Hoe veelzeggend! Dat zijn woorden waarin een enorm vertrouwen doorklinkt. Maar in de kerk worden twintigers vaak gezien als mensen die moeite hebben met het vinden van een goede levensrichting of levensstijl, die in een wereldse omgeving werken of studeren, die blootstaan aan de verleidingen van deze tijd. Alsof het nog zondaren zijn. Als jongere wil je graag gezien worden, meetellen, meedoen, getraind en ingezet worden. Als leerlingen van Jezus die het goede nieuws van het koninkrijk brengen, het verhaal van onvoorwaardelijke liefde laten klinken en dat onderstrepen met daden van genezing en herstel.

Jezus had een groep leerlingen die niet naar Hem toe hoefde te komen. Hoe revolutionair! Hij was een rabbi die zelf op zijn leerlingen afstapte. Volg Mij! Hij maakte er een groep van, Hij stelde hun vragen, Hij schakelde hen in, Hij stuurde hen op weg, Hij gaf hun verantwoordelijkheid. Nog voordat de Geest gekomen was. En toen de Geest gekomen was, stuurde Hij hen op weg naar alle volken. Met één boodschap: liefde. Niet: ik zeg, jij moet. Wel: ik geef, jij krijgt.

Tegen de orde

Opvallend veel verhalen over Jezus spelen zich buiten de tempel en de synagoge af. Daar zijn de leerlingen van Jezus vaak te vinden. Bij tollenaar Levi thuis, aan tafel. Bij tollenaar Zacheüs thuis, aan tafel. Op een berghelling met duizenden mensen, om te eten (niet één keer, minstens twee keer). In een korenveld, graankorrels fijn wrijvend. Op een bruiloft, aan de wijn. Bij farizeeër Simon, aan tafel. Die gemeenschap van heilige mensen heeft dus veel te maken met eten, naar mensen toe gaan, het samen goed hebben.

Als Jezus wel in een synagoge is, dan doet Hij doorgaans dingen die regelrecht tegen de orde van dienst ingaan. Een man met een vergroeide hand wordt genezen. Een vrouw met een kwade geest wordt genezen.

Voor de tempel geldt hetzelfde. Als Jezus daar is, gebeuren er onverwachte dingen. Met een zweep maait hij het tempelplein schoon. En een vrouw die is vreemdgegaan en op heterdaad is betrapt, spreekt hij op het tempelplein vrij.

Jonge wijn. Een nieuw verbond. Een nieuw gebod. Nieuwe relaties. Een nieuwe ethiek. Gods nieuwe wereld.

Grenzen

Voor twintigers, maar net zo goed voor tachtigers, is het zó belangrijk om te beseffen dat het goede nieuws van Jezus niet gaat over de kerk, maar over het koninkrijk (NBV), Gods nieuwe wereld (BGT). Mensen die Jezus navolgen, blijven altijd Jünger, leerlingen, kinderen. Zelfs in hun grijze dagen blijven ze fris en groen.

Laten we elkaar de ruimte geven. De apostelen hebben de heidenchristenen nooit een orde opgelegd, maar slechts vier richtlijnen gegeven, die zo algemeen zijn dat je je best moet doen om ze niet te begrijpen. ‘We willen het jullie niet te moeilijk maken. Jullie hoeven alleen de regels te volgen die echt nodig zijn.’ Wat een leiders!

Als Jezus bij zijn vertrek zijn leerlingen de Geest nalaat, dan belooft Hij dat die hen zal helpen om de waarheid helemaal te begrijpen. Hij laat geen norm na, Hij laat zijn Geest na. Zo geeft Hij ruimte.

Twintigers hebben ruimte nodig voor het experiment, ruimte om grenzen te verkennen en grenzen te verleggen. Als je jonge wijn in oude zakken giet, dan scheuren ze, doordat de rek eruit is. Jonge wijn heeft ruimte nodig. De ruimte van Gods nieuwe wereld.