‘Onze kerk is zo klein dat iedereen een taak heeft’

In de kleine gereformeerde kerken in het katholieke Noord-Brabant en Limburg is het hard werken. De gemeenten worden kleiner en veel komt op dezelfde schouders neer. Maar de liefde voor de kerk is groot. Een inkijkje in het gemeenteleven van twee kleine gereformeerde kerken in het Zuiden.

Margreet Smits, gemeentelid van NGKv Zuiderkruis Maastricht.

Margreet Smits.

Margreet Smits komt uit Oud-Beijerland. Toen haar man in 1997 een baan kreeg bij DSM zijn ze in Limburg op zoek gegaan naar een kerk. ‘We zijn bij de NGK in Maastricht terecht gekomen en daar nooit meer weggegaan. Boven de grote rivieren vinden veel christenen het fijn om bij een grote groep te horen. Als je dat verwacht van de kerk in Maastricht, heb je het moeilijk. Intussen is onze kerk gefuseerd met de GKv, maar dan nog hebben we ongeveer tachtig leden, waarvan er op zondag veertig in de kerk komen. We zijn er steeds meer achter gekomen dat dit onze plek is. Ik vind het fijn dat er een goede verstandhouding is tussen jong en oud en de betrokkenheid op elkaar is groot.

Integreren

We wilden integreren in onze buurt en daarom hebben we onze kinderen – nu zijn ze achttien, zestien en dertien – naar een katholieke basisschool gedaan. We worden er niet gek op aangekeken dat we kerkelijk actief zijn in een protestantse kerk. Onze kinderen hebben fijne interkerkelijke tienerclubs samen met de baptisten en een evangelische gemeente. Omdat we een kleine kerk zijn, is er bijna geen gemeentelid dat geen taak heeft. Als er groei is, komt dat door import. Met andere kerken in de regio werken we sporadisch samen. Een keer per jaar hebben we een oecumenische dienst samen met de protestantse gemeente, de Oud-Katholieke Kerk en het Leger des Heils. Onze gemeente doet mee met de Heiligdomsvaart die een keer in de zeven jaar plaatsvindt. We willen zo laten zien dat we er zijn.

Relaties

NGKv Zuiderkruis houdt diensten in de Waalse Kerk, een gebouw uit 1733 in het oude centrum van Maastricht. Onlangs is het eigendom overgegaan naar een stichting. ‘We huren nu de kerk van de stichting. Daardoor hoeven we ons geen zorgen te maken over de stenen. Als het even kan, proberen we het gebouw door de week open te hebben voor toeristen en passanten. Er ligt een voorbedenboek. Voor mensen die daarin iets schrijven, bidden we op zondag in de dienst.’

‘Een keer in de twee weken is er een tienerclub en twee keer per jaar geloofsonderwijs voor volwassenen. In de diensten is ruimte voor onverwachte dingen. Een gemeentelid had gemerkt hoe hij zijn gebedsleven een positieve impuls kon geven. Na een kerkdienst vroeg hij het woord en vertelde dat hij zijn ervaring wilde delen tijdens vier avonden. Een aantal stellen uit onze gemeente werkt aan het project VIND Maastricht. Het idee van VIND is om niet te werken vanuit een gebouw, maar vanuit relaties. Je nodigt mensen niet uit om naar een kerkgebouw te komen, maar zoekt hen actief op.’

Bram van Alten, voorzitter NGK Diakonia Rijsbergen e.o.

Bram van Alten is voorzitter van de kerkenraad van de NGK in Rijsbergen, vlak onder Breda. ‘We zijn een kleine gemeente en daarom proberen we zoveel mogelijk samenwerking te zoeken met andere christenen. Voor het jongerenwerk werken we samen met vijf andere kerken in Breda: GKv, CGK, de evangelische kerk Jefta (een Rafaël-gemeente), de protestantse Lucaskerk en de kerk van de Nazarener.

Samenwerking

Bram van Alten.

De jongerengroep waarmee we zijn begonnen, is twee jaar geleden gestopt. Die jongeren waren klaar met de middelbare school en zijn nu uitgewaaierd over het hele land. Omdat we nu met meer kerken en meer jongerenwerkers zijn, hebben we twee nieuwe groepen. Een groep voor tien- tot twaalfjarigen en een groep voor twaalf- tot achttienjarigen. Beide bestaan uit acht tot tien jongeren die op zaterdagmiddag en -avond komen aanwaaien. Dat is voor onder de grote rivieren best een grote club. De jongerenwerkers uit de deelnemende kerken proberen de bijeenkomsten zo laagdrempelig mogelijk te houden. Mijn dochters van twaalf en veertien gaan ernaartoe en die vinden het er leuk.

Ik vind het belangrijk dat christelijke jongeren elkaar kennen. We doen geen diepgaande bijbelstudies, maar ze zijn spelenderwijs bezig met onderwerpen die met het christelijk geloof te maken hebben. Geloofsonderwijs krijgen ze op zondag tijdens de kindernevendienst, tienernevendienst en op de catechesegroep. Verder werkt de NGK van Rijsbergen al jaren samen met de evangelische gemeente De Hoeksteen in Etten-Leur en de katholieke parochie van Rijsbergen/Zundert met het organiseren van de gebedsweek in januari.

Tijdgeest

We merken dat tijden veranderen. De generatie onder de veertig jaar heeft een andere betrokkenheid op kerkverbanden, denominaties en lokale kerken. Het geloof is individueler geworden. In gesprek met andere kerken in de regio merken we dat dit een spanningsveld is. Deze kleine kerken steken allemaal veel energie in het organiseren van kerkdiensten met alle bijbehorende faciliteiten en commissies. Die tijd kun je niet besteden aan onderlinge verbinding, passend bij de nieuwe generaties of aan het in het contact treden met de veertig-generatie. Missionair zijn betekent dat je de mensen om je heen laat zien hoe Gods liefde in jouw leven doorwerkt. De CGK heeft in Breda-Noord maatschappelijke projecten voor mensen met minder kansen in de samenleving, maar ook zij ervaren dit toenemende spanningsveld.

Trouw

Het NGK-verband geeft ons financiële steun, bijvoorbeeld in preekvoorziening. Toch merk je op regiovergaderingen dat kerken boven de rivieren in de biblebelt een relatief luxueus bestaan kunnen leiden. Ook daar leidt de tijdsgeest tot andere geloofsbeleving, maar vormt dit minder een probleem door grote ledenaantallen. Met de fusie tussen NGK en GKv neemt de mogelijkheid om samen te werken met deze kerken in deze regio alleen maar toe. Ook zijn we in het afgelopen jaar nadrukkelijk meer samenwerking gaan zoeken met andere christelijke kerken in de regio. Deze nieuwe betrokkenheid biedt ook kansen om over oude kerkmuren heen te stappen en elkaar te versterken. Ik weet niet hoe onze Vader zijn gemeente ook in deze regio gaat leiden en voorzien, maar Hij is getrouw! Dat is immers geloof.’

Ron van der Spoel, interim-voorganger NGKv Zuiderkruis Maastricht.

Per 1 mei van dit jaar is Ron van der Spoel interim-voorganger van de Zuiderkruis-gemeente in Maastricht, de gemeente waartoe ook Margreet Smits behoort. ‘Ik werk er anderhalve dag in de week, de rest van mijn tijd werk ik bij het Leger des Heils in Maastricht. Ik sta met een been in de kerk en met een wat dikker been in de samenleving. Het zijn twee werelden die ik graag bij elkaar breng. Wat ik door de week meemaak, neem ik mee naar de kerk. De inspiratie die ik in de kerk opdoe, gebruik ik door de week.’

Roeping

Ron van der Spoel.

Ron was hiervoor predikant van de Kruispuntgemeente in Amersfoort-Vathorst, een samenwerkingsgemeente van NGK en CGK. Hij ervoer een roeping om naar Zuid-Limburg te gaan en werd daarin bevestigd door mensen die hem lieten weten dat hij daar nodig was. Twee en een half jaar geleden verhuisde hij naar Berg en Terblijt, een dorp net buiten Maastricht.

‘Zuid-Limburg is een krimpgebied en ook de kerk krimpt hier. Kerkleden die met pensioen gaan, vertrekken naar hun oorspronkelijke woonplaats. Studenten komen niet meer, want die zien hun studentenvereniging als kerk. De kerk is zo klein dat iedereen een taak heeft. De mensen zijn moe. Ik vind het daarom belangrijk om hen te bemoedigen. De kerkleden hebben hun familie vaak ver weg wonen. De kerkfamilie is hier in het Zuiden daarom erg belangrijk. We nemen daarom op zondag veel tijd om elkaar te ontmoeten, want we zijn een streekgemeente met leden tot ver in België. We komen elkaar door de week op straat nooit tegen. Als ik preek, voel ik de urgentie van Gods woord hier bewuster. Het Nieuwe Testament is geschreven voor kleine groepen christenen die het lastig hadden. Dat is hier in Limburg een op een toepasbaar. Ik houd van kleine gemeenten. In Vathorst was ik er voorstander van om de gemeente te splitsen in eenheden van driehonderd mensen.

Geloofsgesprekken

Ik heb hier veel meer geloofsgesprekken dan in Amersfoort. Ik spreek ex-katholieken, vaak mensen aan de onderkant van de maatschappij. Het katholieke DNA zit er nog in, ze weten dus waarover ik het heb als ik over Jezus vertel. Katholieken hebben vaak geen persoonlijk geloof, het is meer sacramenteel. Dat sacramentele zijn protestanten kwijtgeraakt en dat vind ik jammer. Tijdens de Alpha-cursus beginnen ze hier vaak over Maria. Ik zie dat als een kans om mensen via Maria bij Jezus te brengen.

Het zou goed zijn als de Zuiderkruisgemeente niet meer bezig hoeft te zijn met zichzelf overeind te houden, maar nog meer naar buiten treedt met het evangelie. Ik ervaar dat God hier bezig is. Elke maand spreken wij mensen die zich geroepen voelen om in het Zuiden te komen werken en die met ons willen praten om zich te oriënteren. Ik moedig ze aan om te komen en om lang te blijven. Door de krimp zijn de huizen hier een stuk goedkoper dan in de Randstad. Ik hoop dat meer mensen mee gaan doen met ons kleine houtje-touwtje-lichaam-van-Christus.’