Stimulans: Liturgie, gezin, dementie

De rubriek Stimulans haalt uit het enorme aanbod aan toerustingsmateriaal op geloofsgebied elke keer een aantal krenten uit de pap. Deze keer aandacht voor onder meer de liturgie, geloven in het gezin en dementie.

Het geschenk van de liturgie

Met een variant op een spreekwoord kun je zeggen: zeg mij hoe jouw liturgie eruitziet, en ik zal je zeggen hoe jij je God voorstelt. Het is een gezegde dat past bij het nieuwe boek van de Amerikaanse filosoof Nicholas Wolterstorff: De God die wij aanbidden (een uitgave van Buijten en Schipperheijn). In dit boek onderzoekt Wolterstorff hoe christenen zich God voorstellen, door te letten op wat zij zeggen en doen tijdens hun diverse liturgieën-in-uitvoering.

Daarbij belicht Wolterstorff theologisch verwaarloosde elementen van God, zoals het in de liturgie impliciet aanwezige idee van God als luisteraar. Natuurlijk weten we wel dat God luistert, maar toch wordt er in de theologie zelden over nagedacht wat dat nu over God zegt. Wolterstorff laat zien hoe waardevol het is om te onderzoeken wat de kerk ons door de eeuwen heen op liturgisch gebied heeft overgeleverd: onvoorstelbaar mooie schatten die ons helpen om op een andere manier naar God te kijken.

Geloven in het gezin

Er zijn steeds minder plekken in onze samenleving waar kinderen horen over het christelijke geloof. Des te bijzonderder is het als je thuis samen wel over en met God kunt praten. Maar hoe doe je dat dan? Volgens Marc J. de Vries kan de Bijbel je daarbij inspireren. Hij schreef het boekje Thuis geloven (uitgeverij Groen), met twaalf Bijbelstudies over oud- en nieuwtestamentische gedeelten die gaan over de manier waarop het geloof in het gezinsleven gestalte kan krijgen.

In elke Bijbelstudie staat een andere Bijbelse persoon centraal, waaronder Noach, Jozua, Hosea, Timoteüs, en Aquila en Priscilla. De gezinnen zijn zo gekozen dat diverse aspecten van het thuis geloven naar voren komen, zoals het onderwijs aan de kinderen, de relatie tussen gezin en kerk, en een ongelovige ouder. Elke Bijbelstudie heeft enkele gespreksvragen, waardoor het boekje ook geschikt is voor een gesprekskring over dit thema.

Bemoediging bij dementie

God wordt in boeken over dementie vaak vergeten. Toch heeft dementie alles met geloven te maken; het brengt je namelijk bij de kern van je geloof. Juist omdat je met dementie zo afhankelijk en kwetsbaar bent, juist omdat je cognitieve capaciteiten achteruitgaan, kom je onherroepelijk voor de kernvragen van het leven te staan, zoals: wie ben ik nog? Wat is van waarde? En waar is God nu?

Reden voor Tim van Iersel, ethicus en dementiedominee, om een boek te schrijven over dementie en God aan de hand van thema’s die zich gaandeweg het proces van dementie voordoen. In God vergeten. Gedachten over geloof en dementie (uitgegeven bij Boekencentrum) gaat het over de waarom-vraag, over loslaten, jezelf vergeten en vergeten worden, muziek, en vooruitzien. Het boek is een aanrader voor iedereen die geconfronteerd wordt met dementie. Het biedt niet alleen handreikingen, maar ook bemoediging in het omgaan met dementie.

Jakob

Voor iedereen die zich wil verdiepen in het leven van aartsvader Jakob is de serie van emeritus predikant R. van Kooten een aanrader. Deze maand verscheen bij Groen het laatste deel van deze serie, De heilzon daagt, met veertig Bijbelstudies over de laatste zeventien jaar van Jakobs leven, zoals beschreven in Genesis 45-50. Eerder verschenen De zon gaat onder (over Genesis 24-31) en De zon komt op (over Genesis 32-36).

Van Kooten heeft bewust gekozen voor het schrijven van korte hoofdstukken, zodat het boekje geschikt is voor de stille tijd. Tegelijkertijd is het boekje ook geschikt om te gebruiken in een Bijbelstudiegroep: in de inhoudsopgave is aangegeven welke hoofdstukken samen kunnen worden besproken en tevens zijn bij elk hoofdstuk (gespreks)vragen te vinden. Met behulp van twee soorten kaders, ‘Merk op’ en ‘Weet je nog’, wijst Van Kooten de lezers daarnaast op bijzonderheden en helpt hij hen om de rode draad in het verhaal van Jakob goed te volgen.