Bijbelstudie bij Openbaring 13

Deze Bijbelstudie bij Openbaring 13 is bedoeld als vingeroefening. Om de smaak te pakken te krijgen en zelf bezig te gaan met het lezen en begrijpen van dit Bijbelboek.

We vallen er middenin: Openbaring 13. Uit de voorgaande hoofdstukken weten we dat zowel schrijver Johannes als zijn lezers het moeilijk hebben. Blijkbaar is er een clash gaande tussen de gelovigen en de staat. Een groeiende kerk met een eigen Kurios (Heer) zou zomaar het hele systeem van de Romeinse kurios kunnen destabiliseren.

Johannes schrijft bemoedigende brieven namens de Heer, die er is en zal zijn. Hij gebruikt metaforen, vaak ontleend aan het Oude Testament, omdat beelden soms meer zeggen dan woorden. En tegelijk minder, wat wel zo veilig is voor het geval er ongewenste meelezers zijn.

Zo lezen we in hoofdstuk 13 van beesten, 42 maanden en het gekke getal 666. Laten we proberen te ontdekken op welke manier dat troostvol kan zijn.

Tegengeloof

Het begint met die beesten. Komen ze uit de lucht vallen? Nee, ze horen bij de draak van hoofdstuk 12. En die komt wél uit de lucht vallen. Hij wordt op de aarde gesmakt en mag niet meer in de hemel komen.

Johannes ziet een oorlog tussen Michael en de draak.

• Welke troost kun je putten uit het verbod voor de draak om ooit nog in de hemel te komen?
• Je kunt onderzoek doen naar Michaël. Wat is er over hem bekend?

De draak krijgt hulp van twee beesten. Het lijkt allemaal tamelijk abstract. Maar als je aandachtig leest wat er over de draak en deze beesten gezegd wordt, ga je ineens een bizarre parallel ontdekken. De draak en de beesten vertonen opmerkelijke overeenkomsten met de goddelijke drie-eenheid van Vader, Zoon en Geest. Het kwaad kan niet bestaan zonder het goede!

• Werk deze overeenkomsten uit.
• Welke troost zou je kunnen putten uit het feit dat de boze machten God proberen te imiteren?

Tot vier keer toe wordt herhaald dat de draak en zijn beesten aanbidding zoeken. Het gaat hun blijkbaar opzettelijk om een ’tegengeloof’, een antireligie. De mensheid afleiden van haar oorspronkelijke bestemming: God aanbidden.

Concreet betekent deze aanbidding in de tijd van Johannes de keizercultus. De keizer is de kurios, de vredevorst. Hij staat garant voor veilige en bloeiende handel. Zijn leger bewaakt de orde. Mensen die dat evenwicht bedreigen zijn hun leven niet zeker. Merktekens op de hand of het voorhoofd garanderen participatie aan het staatsapparaat. In het Romeinse Rijk had bijna iedereen een tattoo. Soldaten, maar ook de vele miljoenen slaven. Een kleine rijke minderheid hield zo de greep op het systeem.

• Van welke parallel in het Oude Testament zou zo’n tattoo een imitatie kunnen zijn? Zie ook Openbaring 14:1.

Het leger van de draak komt zo tegenover de mensen van het lam te staan. De zwaarbewapende en geöliede machine van Rome wordt getraind om de allergevaarlijkste vijand van de staat te kunnen weerstaan: weerloze gelovigen. Ooit schreef een militair uit Sovjet-Unie over zo’n ongelijke strijd het ontroerende boek Vergeef mij Natasja.

En toch, als je deze dingen vanuit de hemel mag meekijken, zie je hoe weinig het voorstelt. Dat het niet meer is dan het zielige na-apen van God. Dan weet je dat de tegenstander maar een beperkte tijd krijgt: 42 maanden. Dat lijkt heel wat, maar het is te overzien.

Daniël heeft het over een tijd, tijden en een halve tijd. Het duurt een tijd, twee tijden zelfs, maar daarna is het ineens afgelopen. Het komt maar op de helft van zeven – dat belangrijke getal in het boek Openbaring. Halverwege de tijden is het beest weg.

Ontroerend

Zeven is het getal van de volheid. Zes is het getal van de mens. Op de zesde dag schiep God de mens. Daarna kon het rusten beginnen. Als je aan de zeven niet toekomt, zul je de rust niet ingaan.

Het beest blijft steken bij zes. Dat lijkt een sleutel bij dat geheimzinnige getal 666. Is dat niet die duivelse drie-eenheid? Het komt niet bij 777. De draak zal nooit Gods macht bezitten. Johannes zegt dat 666 het getal van een mens is. Een mens die zich heeft overgeleverd aan het systeem van de draak.

• De meest gehoorde naam bij 666 is die van keizer Nero. Je kunt onderzoeken waarom dat wel of niet passend zou zijn.
• Het getal 666 komt één keer voor in het Oude Testament. Laat je verrassen door 1 Koningen 10:14 en let dan ook even op het woord ‘wijsheid’ in Openbaring 13:18. In hoeverre vind je geldzucht passen bij de beelden uit Openbaring 13?

Ten slotte nog iets opmerkelijks in dit hoofdstuk: de verzen 9 en 10. Midden tussen het eerste en het tweede beest komt de aanmoediging om standvastig te zijn, om gevangenschap of verdrukking dapper te verduren. De herrie van de beesten wordt als het ware gekraakt door een geloof dat niet grijpt naar wapens, aanslagen of zelfs demonstraties. Wat moeilijk! Maar ook: wat ontroerend! Dit is de Geest van Jezus!

• Welke psalm of welk lied leert jou dat wachten veel kracht kan geven?