Column: De tragiek van het veranderen

Eind maart verscheen de brochure Apologie. Deformatie of reformatie van een zekere Joannes Hilarius Lindeboom (https://manvrouwkerk.wordpress.com/artikelen), waarin de auteur onder pseudoniem zijn ‘bekeringsverhaal’ vertelt. Hij is veranderd: van tegenstander tot voorstander van de vrouw in het ambt. De brochure is knap geschreven en mooi ontworpen; de invalshoek is theologisch. Toen ik deze brochure las, moest ik meteen denken aan het boek De structuur van wetenschappelijke revoluties van Thomas Kuhn.

Kuhn heeft onderzoek gedaan naar ‘revoluties’ in de wetenschap. Hij laat zien dat er in de wetenschap soms sprongsgewijze veranderingen zijn. Bijvoorbeeld als een oude theorie vervangen wordt door een nieuwe. Uit zijn onderzoek blijkt dat bij dit soort revoluties wetenschappelijke feiten niet altijd de doorslag geven, maar dat groepsprocessen een grote rol spelen.

Ondanks een positieve intentie lukt het
vaak niet om de ander te bereiken

Na de revolutie ontstaan er twee groepen: aanhangers van de oude theorie en aanhangers van de nieuwe theorie. De communicatie tussen de groepen blijkt slecht te gaan: ze bereiken elkaar niet meer. In de loop van de tijd blijkt de groep aanhangers van de oude theorie kleiner te worden: sommigen ‘bekeren’ zich en anderen overlijden.

Vergelijkbare processen vind je ook in de kerk. Een goed voorbeeld is de discussie over man, vrouw en ambt. Zowel de aanhangers van de ‘oude theorie’ als die van de ‘nieuwe theorie’ organiseren zich. Elke groep heeft zijn eigen argumenten en zijn eigen manier van redeneren. Ondanks een positieve intentie lukt het vaak niet om de ander te bereiken.

Ook kent de kerk haar eigen variant van het kleiner wordende aantal tegenstanders: de tegenstanders splitsen zich af. Het lijkt een sociologische wet waar we – hoe verdrietig dat ook is – niet aan kunnen ontkomen. ‘Revoluties’ eisen altijd hun tol. Daarin zou ook weleens de tragiek kunnen liggen van Lindeboom. Hij (of is het een zij?) heeft de intentie om tegenstanders te bereiken, maar dat zal hem (haar?) waarschijnlijk niet lukken.