Buitenlandse buren

Gezien de actualiteit vond uitgeverij Jongbloed het tijd voor een nieuwe en gereviseerde uitgave van het boek Ballingen, buren en buitenlanders uit 2007, geschreven door NBG-directeur Rieuwerd Buitenwerf. De nieuwe versie heet Uw volk is mijn volk. Ontmoet de vreemdeling in de Bijbel. In de inleiding wijst Buitenwerf erop dat er momenteel overal, van de markt tot het Binnenhof, en van de huiskamer tot de universiteit, gesproken wordt over vreemdelingen en asielzoekers. Vaak gaat het over de problemen en bedreigingen, soms ook over de kansen en uitdagingen. Dat is niet nieuw: ook in de tijd van de Bijbel kwamen die ogenschijnlijk moderne vragen aan de orde.

In Israël woonden mensen uit andere volken, en regelmatig vielen vreemde volken het land Kanaän binnen. In het Nieuwe Testament krijgt vreemdelingschap een andere dimensie: christenen maken deel uit van het land en de samenleving waarin ze leven, maar zijn tegelijk burgers van een ander koninkrijk en daardoor vreemdelingen op aarde.

In elf hoofdstukken worden Bijbelteksten besproken die gaan over vreemdelingen en vreemdelingschap, variërend van Abraham die voor Sara een graf koopt in vreemde grond (Genesis 23), tot Ruths ‘uw volk is mijn volk en uw God is mijn God’ (Ruth 1), van Daniël in ballingschap (Daniël 3) tot de kruimels voor de honden in Marcus 7 en de christenen als vreemdelingen en burgers van Gods koninkrijk in 1 Petrus 2. Elk hoofdstuk bevat een toelichting op de betreffende tekst, die gevolgd wordt door een aantal vragen. Daardoor is het boek heel geschikt voor individuele en groepsbijbelstudie.

Het dorp Nederland

Schippers meent dat de Nederlandse cultuur beter is dan alle andere die ze kent. (beeld Benedikt von Loebell/World Economic Forum).

Ook een opinieartikel dat Verre Naasten-directeur Klaas Harink schreef in het Nederlands Dagblad (14 september) heeft te maken met hoe we aankijken tegen onszelf en tegen mensen uit een andere cultuur. Het artikel is als blog terug te vinden via verrenaasten.nl/cultuur-is-beste. De aanleiding voor zijn schrijven waren uitlatingen van minister Schippers van Volksgezondheid. Schippers mocht dit jaar de H.J. Schoo-lezing houden, een sinds 2009 jaarlijks terugkerende gebeurtenis ter nagedachtenis van de gelijknamige voormalige hoofdredacteur van Elsevier (1945-2007). De lezing is in zijn geheel terug te lezen in Elsevier van 10 september. Daarin doet ze nogal boude uitspraken over de Nederlandse cultuur, die ze een stuk beter noemt dan alle andere die ze kent.

Dat is wel een heel superieure houding, vindt Harink. Zelf heeft hij twaalf jaar in het buitenland gewoond en gewerkt en daar veel van geleerd. Contact met andere culturen kan je leven en kan onze Nederlandse samenleving verrijken, is zijn ervaring, en, schrijft hij: ‘Ik ben ervan overtuigd dat er tussen culturen niet een “meer” of een “minder” is. (…) Je kunt van elkaar leren, je ziet beter je eigenaardigheden en je komt erachter dat we allemaal zo onze bijzonderheden hebben, maar dat het geheel een veelkleurige afspiegeling is van Gods grootheid.’

Een goede gewoonte uit Zuid-Afrika zou Harink bijvoorbeeld graag willen aanbevelen voor onze kerkelijke vergaderingen: zet aan het eind van de agenda altijd het punt ‘geleentheid om uitlatings terug te trek’ (gelegenheid om uitlatingen terug te nemen). Fantastisch toch?

Reizigers

De gedachte dat we in figuurlijke zin reizigers zijn, ligt ten grondslag aan de naam van dit blad: als gelovigen zijn we in dit leven samen op doorreis naar Gods grote toekomst. Wat neem je op die reis mee en wat wil je onder handbereik hebben? Van nieuwtestamenticus en OnderWeg-redacteur Rob van Houwelingen verscheen bij uitgeverij Buijten & Schipperheijn een praktisch boek met die vraag als uitgangspunt. Het heet Handbagage voor Jezusvolgers. Twintig inzichten om mee te nemen en is te vergelijken met zijn eerder verschenen boek Onschatbare teksten en de vierdelige serie Ongemakkelijke teksten.

In de inleiding schrijft hij: ‘Voor christenen die onderweg zijn is het allerbelangrijkste om Jezus zelf niet uit het oog te verliezen. Dan lopen we immers het risico de weg kwijt te raken die Hij gaandeweg wijst. Wat laten we ons gemakkelijk afleiden! Dit boek wil zowel aarzelende als overtuigde gelovigen helpen te focussen op onze Heer, zonder daarmee onze blik op oneindig te zetten. Zoals de Bijbel zegt: “Laten we de blik gericht houden op Jezus, de voorman en voltooier van het geloof” (Hebreeën 12:2).’

De bundel biedt uitleg bij twintig teksten of Bijbelse lijnen, bestemd voor wie de blik gericht wil houden op Jezus. Ze kunnen als het ware mee als handbagage en vormen dus geen uitputtende tekstenverzameling. De oplettende OnderWeg-lezer zal een aantal van de hoofdstukken herkennen, omdat ze eerder als artikel in het blad hebben gestaan. Aan het einde van elk hoofdstuk wordt het ontdekte inzicht compact samengevat. Die samenvattingen bieden samen met de toegevoegde verwerkingsvragen allerlei handvatten voor gesprek. Al met al een heel bruikbaar boek voor kring- en verenigingsavonden.

Checkpoint TV

Gespreksstof te over heb je ook als je met je (jeugd)groep één van de filmpjes bekijkt en bespreekt die te vinden zijn op de Vlaamse website www.checkpointtv.be, en ook op www.opkijken.nl (zoekterm ‘checkpoint’). Checkpoint TV maakt reportages over thema’s die interessant zijn voor jongeren. Ruim dertig filmpjes snijden thema’s aan als jong sterven, vriendschap, respect, relaties, toekomst, studiekeuze, gezin, school, omgaan met andere culturen, leven na dit leven en nog veel meer. Mij lijken de filmpjes geschikt voor jongeren vanaf een jaar of 16. Als jeugdwerker is het goed om het hele filmpje van tevoren een paar keer goed te bekijken, om na te gaan in welke richting je het gesprek eventueel wilt sturen en met welke Bijbelse noties je het in verband wilt brengen.

Er bestaat overigens een vergelijkbare verzameling filmpjes over zorgen voor de medemens (ouderen, zieken, gehandicapten). Die zijn te vinden op www.tvzorg.be en stimuleren tot nadenken en doorpraten over thema’s als ziekte, lijden en handicap, de dood en daarna, zinvol ouder worden, het doorgeven van waarden aan de volgende generatie. Deze filmpjes zou ik niet direct met een jeugdgroep bekijken, maar eerder gebruiken voor een kring waarin mensen van uiteenlopende leeftijden participeren.