Openheid en echtheid in de praktijk

Hoe ga je open, eerlijk en echt met elkaar het geloofsgesprek aan? Het vraagt om een gespreksstijl waar veel kringen, miniwijken en huisgroepen niet aan gewend zijn, schrijft Moniek Mol. Ze geeft praktische tips om hen op weg te helpen.

In ieder mens schuilt het verlangen om in contact te staan met andere mensen. Zo heeft God ons gemaakt. In de relatie met anderen worden we bevestigd en bijgestuurd, leren we nieuwe dingen en mogen we ervaren dat we geliefd zijn. Als gelovigen geeft God ons aan elkaar om meer van en over Hem en het leven met Hem te leren. Wat de één meemaakt in het leven met God, kan de ander een nieuw perspectief aanreiken. Door het gesprek met elkaar aan te gaan, leren we nieuwe dingen en kunnen we groeien in onze identiteit.

Zijn ogen

Echt contact, waarin ruimte is voor openheid en echtheid, begint voor gelovigen bij hun schepper.

Het gaat er namelijk in de eerste plaats om hoe God je ziet. Ik bid je als lezer toe dat je iets mag ervaren van hoe het is om door Gods ogen naar jezelf te kijken. God schiep de mens, en Hij zag dat het goed was. Hij schiep je naar zijn beeld, met alles erop en eraan, en Hij zag dat het goed was. En Hij ziet dat nog steeds! Hij gaf zijn eniggeboren Zoon voor jouw redding en als Hij naar jou kijkt, ziet hij Jezus. Dat mag in je leven de boventoon voeren. Niet de stem van de innerlijke criticus die steeds vertelt wat er mis is, wat je verkeerd doet en dat de wereld onveilig is, maar Gods stem, die zegt dat je de kroon op zijn schepping bent.

Als je zijn ogen zoekt, zie je daarin de waarheid over jezelf: je bent met Christus bekleed (Galaten 3). In Hem word je niet veroordeeld en afgewezen (Romeinen 8). Oneindig lief heeft Hij je. Al moet je door het water gaan, het sleurt je niet mee. Al moet je door het vuur, het zal je niet verbranden (Jesaja 43). Want Hij zorgt voor je.

Dit is dé basis voor gelovigen om in contact met anderen authentiek te durven zijn. Door te leren dat het belangrijker is hoe God tegen jou aankijkt dan hoe je naar jezelf kijkt of hoe anderen naar jou kijken.

Spannend

Lees de komende tijd eens in de Bijbel, een dagboek of een ander boek om naar jezelf te kijken door Gods ogen. Leer hoe liefdevol God naar je kijkt, hoe trouw Hij is in zijn relatie met jou en hoe Hij jouw identiteit wil vormgeven.

Praat hierover eens door in je Bijbelstudiegroep, kring of huisgroep. Wijd een avond aan hoe God naar jullie, zijn kinderen, kijkt, waarbij iedereen een Bijbeltekst meeneemt die iets zegt over Gods beeld van ons. Vul met elkaar de zin aan: ‘Wanneer ik door Gods ogen naar mijzelf kijk, dan zie ik…’

Omdat dit best een spannende en persoonlijke vraag is, kun je de drempel verlagen door gebruik te maken van een werkvorm als Kaarten op Tafel. Als antwoord op de vraag zoekt ieder dan eerst een kaartje met een afbeelding die het best zijn of haar antwoord verbeeldt.

Wanneer ik door Gods ogen naar mijzelf kijk, dan zie ik…

Een alternatief voor deze vraag is om voor degene die naast je zit deze zin aan te vullen: ‘Wanneer ik door Gods ogen naar jou kijk, dan zie ik…’ Het is een kwetsbaar, maar ook bijzonder mooi onderwerp voor de start van dit nieuwe seizoen. Lees en beluister in dit kader ook eens Wie je bent in Christus van Wilkin van de Kamp (een boek en video’s) en You are the beloved, een prekenserie van Henri Nouwen.

Stemmen

Op één of andere manier zijn we snel geneigd om de ander als een soort verlengstuk van onszelf te zien. In ons luisteren naar de ander zijn we op zoek naar herkenning en/of bevestiging. Het is een uitdaging om zo te luisteren dat we in eerste instantie die ander willen begrijpen, meer dan dat we zelf begrepen willen worden.

Als de ander zijn of haar verhaal aan je vertelt, mag je luisteren, vragen stellen en samenvatten. Dat laatste vooral om te checken of je het echt goed begrepen hebt. Bovendien blijkt het vaak een uitnodiging voor de ander om verder te vertellen. Het gaat erom dat je het verhaal van de ander zo goed mogelijk wilt horen en begrijpen. Dat doet recht aan die ander en creëert ruimte voor openheid en echtheid in het gesprek.

Door naar de ander te luisteren, krijgen allerlei andere stemmen geen ruimte. Bijvoorbeeld de stemmen die veroordelen, die direct een mening klaar hebben over het gedrag van de ander, die aannames doen of die direct al het perfecte advies voor de ander weten. Het vraagt oefening om die stemmen te negeren, maar het effect ervan op het contact met de ander is er meteen.

Let de komende tijd eens extra op hoe je luistert. Ben je erop uit om die ander te begrijpen? Spreek met elkaar af (in de Bijbelstudiegroep, kring, miniwijk of groeigroep, of ook tijdens een avond bijpraten met vrienden) dat jullie alleen mogen luisteren, doorvragen en samenvattingen geven als iemand iets vertelt. Alle meningen, oordelen, aannames en adviezen worden dus thuisgelaten. Ga bijvoorbeeld met elkaar in gesprek naar aanleiding van de vraag: welke Bijbeltekst of situatie heeft onlangs veel indruk op je gemaakt?

Ben je erop uit om die ander te begrijpen?

In eerste instantie zal deze gespreksvorm onwennig voelen, zowel voor de verteller als voor de luisteraar. Maar wat vind je er als verteller van dat de ander erop uit is om je echt te horen en te begrijpen? En luisteraar, wat hoor je op deze manier dat je anders misschien niet zou horen?

Na deze eerste ervaring met hoe moeilijk het is om vooral gericht te zijn op het luisteren naar de ander, kun je een onderwerp pakken waarvan je weet dat er in de groep verschillend over gedacht wordt. Bijvoorbeeld de betrokkenheid bij de kerkdiensten, de plek van het gebed in de gemeente of de taakverdeling tussen mannen en vrouwen. Vertel elkaar hoe dit onderwerp je bezighoudt. Geef de verteller ruim baan om zijn gedachten en ideeën te uiten. Laten de luisteraars zich weer richten op doorvragen en samenvatten. Neem ongeveer tien minuten per verteller en neem zeker ook vijf minuten de tijd om te reflecteren op hoe het gesprek gelopen is.

Masquerade

Kees Kraaijenoord zei eens op een conferentie: ‘Mensen, Jezus is toch niet voor janlul gestorven!’ Misschien struikel je over deze woorden, maar de intensiteit ervan bezorgde mij toen kippenvel. Hoe graag ik ook wil dat de wereld mij de meest fantastische moeder, werknemer, vriendin, dochter en echtgenote vindt, ik maak er heel vaak een zooitje van. Jezus’ sterven voor al mijn imperfecties, falen en zonden was echt niet voor niets.

In contact met anderen mag ik dan ook mezelf laten zien, in de wetenschap dat we allemaal leven van genade. Als het ter sprake komt, deel ik met mensen mijn worstelingen, mijn struikelen achter Christus aan. Niet om bij hen bevestiging te zoeken, maar om bij hen op verhaal te komen, van hun en mijn ervaringen te leren en elkaar te bemoedigen.

Luister met elkaar eens via YouTube naar Stained glass masquerade van Casting Crowns. Praat er met elkaar over welke houding en welke cultuur kenmerkend is binnen jullie groep en/of gemeente. Voorkom dat het gesprek blijft hangen in het negatieve. Bespreek met elkaar welk verlangen je hebt voor de gemeente, hoe je daarin wilt groeien en wat je daarin persoonlijk kunt betekenen. Sluit de avond af door jullie verlangen bij de Heer kenbaar te maken en kracht te vragen voor jullie persoonlijke voornemens.

Verlangen

Niet iedereen kan of wil vooroplopen in het zich kwetsbaar opstellen. Voor sommigen is en blijft het te spannend, bijvoorbeeld door littekens die ze op hun levensweg hebben opgelopen. Omdat het zo’n totaal andere manier van in gesprek zijn met elkaar is, kost het naast motivatie ook echt tijd om het je eigen te maken. Een gesprek over wat er nu exact in een bepaald Bijbelgedeelte staat, is echt anders dan een gesprek over de invloed van die tekst op mijn dagelijkse leven en mijn relatie met God. Laten we daarin geduld hebben met elkaar en niets forceren. Tegelijk merk ik onder gelovigen een groot verlangen om in alle openheid met elkaar te kunnen omgaan. Er zijn mensen in de gemeente die daarin voorop kunnen lopen. Anderen mogen zich daar vervolgens aan optrekken. Mag ik je uitnodigen?

Webtips

Via het Praktijkcentrum kan de cursus Samen in gesprek worden afgenomen om gemeentebreed of in de miniwijk/kring/groeigroep aan de slag te gaan met geloofsgesprekken. Zie www.praktijkcentrum.org/project/samen-in-gesprek.

Wil je meer weten over wat kwetsbaar zijn je brengt in het leven, bekijk dan de TEDtalk ‘De kracht van kwetsbaarheid’ van Brené Brown. Zie www.ted.com/talks/brene_brown_on_vulnerability?language=nl.