Stimulans: Bijbelstudies, Magnis en Wiman

Van alle publicaties die online en in gedrukte vorm verschijnen, haalt de rubriek Stimulans elke twee weken een aantal voor het voetlicht. Deze keer naast nieuw Bijbelstudiemateriaal ook een wat uitgebreidere reflectie op twee recent verschenen boeken.

Schetsen voor Bijbelstudie

Schetsen voor voorstudie, inleiding en bespreking, wie is er niet groot mee geworden? Ze hebben nog altijd een plek op veel Bijbelstudieverenigingen en kringen, en dus verschijnen er ook nog steeds nieuwe. Uitgeverij Vuurbaak brengt er deze maand weer drie op de markt, zodat Bijbelstudieverenigingen en kringen zich op het nieuwe seizoen kunnen oriënteren.

Van Cees van den Berg, gereformeerd predikant in Amersfoort, komt er een boekje over Gideon. In dezelfde serie scheef Piet Houtman, voorganger, docent theologie en schrijver, over op weg zijn naar de nieuwe aarde. Ds. Roel Meijer uit Meppel zorgde voor een schets over Galaten.

Over Gideon staat op het achterflap: ‘Een duik in de geschiedenis die God heeft gemaakt, opent je ogen voor wie God is en hoe Hij werkt via mensen zoals wij. Zo wil Hij je motiveren om je met vertrouwen in te zetten voor zijn reddingswerk vandaag.’ De titel Op weg naar de nieuwe aarde wordt als volgt ingeleid: ‘We mogen het koninkrijk van God vóór ons zien liggen. Wat betekent dat voor ons leven nu? Hoe zijn we naar die toekomst onderweg?’ De brief aan de Galaten, ten slotte, gaat over wat het betekent om vrij te zijn. In de schets komen de thema’s genade, vrijheid, de wet, het verbond, de Geest, het leven en de eenheid in Christus aan de orde, die aan de hand van vragen en gesprekspunten behandeld worden.

Theologie en veel meer

Interessant voor wie het Engels voldoende beheerst, is de nieuwe website fullerstudio.fuller.edu, opgezet door het Fuller Theological Seminary in de VS. Onder drie kopjes (story, theology en voice) is naast persoonlijke verhalen waarin God aanwezig is, een schat aan studiemateriaal te vinden om te lezen, te beluisteren en te bekijken. Gebruik je een zoekterm in de zoekbalk, dan krijg je het betreffende onderwerp, indien aanwezig, vanuit alle drie de invalshoeken toegankelijk op je scherm. Via een maandelijkse e-mailnieuwsbrief of het liken van de bijbehorende Facebookpagina kun je automatisch op de hoogte gehouden worden van alles wat er op de website verschijnt.

Worstelen met God

tekst Rob van Houwelingen

Rond Pasen verschenen twee vertaalde boeken waarvan ik diep onder de indruk ben. Ze doen beide verslag van een persoonlijke geloofsstrijd. Er komen levensvragen aan de orde zonder dat die meteen van theologische of stichtelijke antwoorden worden voorzien. Niet iedereen zal deze openhartige en onconventionele stijl kunnen waarderen. Toch denk ik dat veel twijfelende gelovigen zich in de beschreven problematiek herkennen. Wie de moeite neemt om beide boeken te lezen, wordt beloond met onverwachte inzichten.

In de roman Mintijteer gaat Esther Maria Magnis terug naar haar jeugd. Wat doet het met een opgroeiend meisje dat haar vader aan een ongeneeslijke vorm van kanker lijdt? Ze begrijpt niet hoe sommige mensen kunnen beweren dat de dood gewoon bij het leven hoort. Ze protesteert tegen een kerk die verkondigt dat wij het zijn die de onmachtige God handen en voeten moeten geven. En ze bidt, tegen de klippen op. Ze vindt God in één woord verschrikkelijk. Maar dan ontdekt ze de stilte van God, die ruimte geeft aan wie Hem niet willen. In het Oude Testament ziet ze haar vertwijfeling terug. Ze leest in de evangeliën over de werkelijkheid van God als mens: Jezus, die het lijden uit eigen ervaring kent en zich zelfs heeft laten kruisigen. Wanneer ze Gods aanwezigheid ervaart op de diepste bodem, kan ze ook haar broer – die eveneens kanker krijgt – loslaten. Esther heeft ontdekt dat Gods liefde groter, sterker en waarachtiger is dan die van ons.

Mijn heldere afgrond, door Christan Wiman, is meer fragmentarisch opgezet. Notities van soms nog geen halve pagina bieden een mozaïek van hoe hij als patiënt zijn levensbedreigende ziekte beleeft. Inclusief diverse gedichten of dichtregels van hemzelf en van anderen, fraai vertaald door Willem Jan Otten. Want ja, hier is een dichter aan het woord.

Wiman groeide op in een christelijk milieu, verloor als volwassene het geloof, werd doodziek en vond uiteindelijk God terug. Sindsdien is geloven voor hem niet meer hetzelfde als vroeger. Hij ontdekte dat het geloof geen onveranderlijke grootheid is, maar met je leven mee beweegt en je min of meer overkomt. Als je op je vijftigste gelooft wat je op je vijftiende geloofde, heb je niet geleefd – of de werkelijkheid van je leven ontkend, schrijft hij. Levenskunst is de wereld door je heen laten stromen. Stervenskunst is gelukkig zijn op het moment van je dood – vanwege het vermogen om het leven in te sterven, meer dan dat je eruit wegvalt, aldus een wat cryptische Wiman.

Opmerkelijk genoeg komt in beide boeken een oude grootmoeder voor, die verzorging door de (klein)kinderen nodig heeft. Volgens mij fungeert zij als sleutelfiguur. Zo’n oma die op eenvoudige wijze gelooft; die niet veel meer gelezen heeft dan de Bijbel en het fijn vindt als iemand versjes met haar zingt. Maar haar broze aanwezigheid betekent veel. Daardoor merkt haar omgeving hoe liefdevolle aandacht iemand doet beseffen gekend te zijn. Alsof menselijke liefde ons naar God toetrekt.

Blijkbaar kan worstelen met God uitlopen op overgave aan Hem, de God van het leven. Wat beide boeken sterker had kunnen maken, is de relevantie van Pasen. Als de levende Heer ons verzekert van onze opstanding op de laatste dag, heeft ons bestaan eeuwigheidswaarde. Huub Oosterhuis, een Nederlandse dichter die ook worstelt met God, zegt het zo in zijn Lied van de opstanding (ook bekend als De steppe zal bloeien):

Een hand zal ons wenken,
een stem zal ons roepen: Ik open
hemel en aarde en afgrond
en wij zullen horen
en wij zullen opstaan
en lachen en juichen en leven.