Aswoensdag en veertigdagentijd

Praktijkcentrum | 19 februari 2016

Praktijklokaal

Op 10 februari 2016 was het weer zover: Aswoensdag. Oorspronkelijk alleen in gebruik bij rooms-katholieken, die op Aswoensdag naar de kerk gaan om op hun voorhoofd een askruisje te ontvangen. Na het carnaval begint immers de vastentijd. Maar ook gereformeerde kerken hanteren steeds meer de aanduiding Aswoensdag – overigens zonder daaraan voorafgaand carnaval te vieren.

‘Het askruisje vertelt ons: “Gedenk, mens, dat je stof bent en tot stof zult wederkeren.”’ (beeld Jennifer Balaska, Wikimedia)

Soms wordt er bewust aansluiting gezocht bij de rooms-katholieke parochie ter plaatse. In Ommen bestaat er een interkerkelijke werkgroep Rondom Pasen, waar ds. Harrie de Hullu (GKv) lid van is. De werkgroep nodigt uit voor een dienst in de Gereformeerde Kerk (PKN) waarin er gelegenheid is om een askruisje te ontvangen. ‘Het askruisje vertelt ons: “Gedenk, mens, dat je stof bent en tot stof zult wederkeren.” In as zien we de vergankelijkheid van het leven, maar as staat ook voor leven dat door vuur gelouterd is, door het bloed van Christus’, aldus de werkgroep.

Ook de veertigdagentijd zelf krijgt steeds meer aandacht binnen de kerken. De NGK Doorn maakt gebruik van de veertigdagenkalender van Tear. Het bijzondere daaraan is dat die doorloopt tot na Pasen. Het accent valt op de gebeurtenissen in de paasweek en op Jezus’ laatste week op aarde. Via Twitter en e-mail worden de gemeenteleden in Doorn op de hoogte gehouden van de activiteiten. Het materiaal kan besproken worden in de kleine groepen binnen de gemeente. In de Stille Week zijn er dagelijks bidstonden.

Ook GKv de Morgenster in Leeuwarden gebruikt de Tearkalender. Ingebed tussen zondagse diensten over ‘donker’ (21 februari) en ‘licht’ (Pasen, 27 maart) zijn er tal van andere activiteiten, zoals een workshop waarin gemeenteleden samen een houten kruis maken voor in huis en een groot kruis voor in de kerk; een filosofisch café om te luisteren naar en te praten over teksten van filosofen en theologen over het thema ‘donker-licht’, van ellende naar verlossing; een stiltewandeling; een filmavond voor jongeren; een speciale kinderbijbelclub over Palmpasen, en in de Stille Week een uitvoering van de Marcuspassie.

Andere gemeenten beleggen in de veertigdagentijd een reeks vesperdiensten, elke week één. In de GKv Heemse is er in deze weken aandacht voor de leefstijl in de praktijk, met als thema ‘Volg Mij’. De werkgroep meldt daarover: ‘De veertigdagentijd is een tijd van bekering: stilstaan bij wat God in Jezus voor ons heeft gedaan en nadenken over wat ons in ons dagelijkse drukke leven van Hem af kan houden.’

Binnen de GKv Barendrecht doen ze het weer anders: daar is elke week een liturgisch bloemstuk te zien. Ze maken gebruik van een boekje daarover, uitgegeven door de PKN. In de NGK IJsselmuiden presenteert ds. Sjaak Maliepaard de zeven kruiswoorden aan de hand van schilderijen van hemzelf. En in de GKv Leek kunnen vrouwen meedoen aan speciale wandeltochten in het kader van de veertigdagentijd.