Het Westland-netwerk: kerk zijn zonder diensten

Van nul tot honderd in vier jaar tijd is bepaald geen aanbeveling voor een raceauto, maar veel kerkplantingsprojecten zouden er direct voor tekenen. Het gebeurde in het Westland, waar jongeren van 16 tot 35 jaar samen het Westland-netwerk vormen. ‘We zien onszelf als een kerk, ook al hebben we geen gebouw met een toren, geen dominee en geen wekelijkse diensten op zondagochtend.’

‘Bij kerk zijn gaat het niet om de erediensten, maar om gemeenschap’, is de stellige overtuiging van Sonja Wennekers, lid van het kernteam van het Westland-netwerk. Erediensten kent het netwerk daarom niet. ‘Het geloof in God en in Jezus als onze verlosser is onze basis. Maar wat een kerk tot een kerk maakt, is wat er doordeweeks gebeurt: samenleven als kinderen van God en oog hebben voor de mensen om ons heen.’

Deze drie pijlers (de band met God, met elkaar en met de omgeving) worden communion, community en mission genoemd. In het goed doordachte en helder geformuleerde beleidsplan van het Westland-netwerk staat: ‘Waar die drie elkaar raken, daar wordt iets zichtbaar van het koninkrijk van God waar Jezus over spreekt. Daar sprankelt het, zo ervaren we ook in de praktijk.’

De kleine groepen komen elke twee weken bij elkaar om samen te eten, het leven met elkaar te delen, te bidden en door te praten over de Bijbel.

Gek Westland

Sonja Wennekers stond samen met anderen aan de wieg van het netwerk. Het begon met een groep van zo’n vijftien jongeren die elkaar na afloop van een Alphacursus in 2008 bleven opzoeken en ondersteunen. In de jaren die volgden, haakten steeds meer jongeren uit de regio aan, onder wie Sonja. Het splitsen van de groep werd op een gegeven moment noodzakelijk en eind 2010 was het Westland-netwerk een feit.

‘Jongeren die de Alpha- of de Youth Alpha-cursus hebben gevolgd, vinden na afloop daarvan niet gemakkelijk de weg naar de gevestigde kerken. Die drempel is gewoon heel hoog’, verklaart Sonja, die zelf in 2004 vanuit een onkerkelijke achtergrond tot geloof kwam.

Ruim vier jaar na de oprichting bestaat het netwerk uit drie kerngroepen, waarvan de deelnemers eenmaal per twee weken op zondag bij elkaar komen, elk op een eigen locatie en tijdstip. Een vierde groep is bezig met een beginnerscursus.

Voor alle netwerkers samen is er maandelijks de weekendstarter en jaarlijks het netwerkweekend. Verder worden er overal in de regio grote en kleine klussen gedaan door Gek Westland en zijn er kleine groepjes van twee of drie personen die heel intensief met elkaar optrekken (zie kader onderaan).

De droom van het kernteam is dat er over een aantal jaren in alle dorpen in het Westland groepen jongeren en wellicht ook ouderen zijn die Jezus hebben leren kennen en in hun omgeving zijn licht willen laten schijnen.

Hbo-christendom

‘Westlanders zijn doeners’, vertelt Sonja. ‘Maar in veel van de gevestigde kerken zie je een hbo-christendom: je moet behoorlijk mee kunnen komen om de preek van begin tot eind te kunnen volgen.’

Die nadruk op denken en praten in plaats van op doen is misschien wel één van de redenen waarom in het Westland het aantal jongeren dat nog regelmatig naar de kerk gaat veel lager ligt dan het landelijk gemiddelde: 5 tegenover 11 procent. Ook ontbreekt in veel Westlandse kerken het middenkader, de veertigers en de vijftigers. Dat betekent dat veel jongeren opgroeien in een gezin waarin God niet of nauwelijks ter sprake komt. Voor zo’n twee derde van de jongeren die bij het Westland-netwerk betrokken zijn gaat dat op. Zij zijn dan ook de doelgroep waar het netwerk zich op richt.

Sonja: ‘Tegen jongeren die al naar een kerk gaan en belangstelling tonen, zeggen we altijd: overleg met je kerk. Zij zien het Westland-netwerk meer als aanvulling op hun eigen kerk, omdat ze daar geen leeftijdsgenoten of jeugdgroep hebben. Vaak blijven ze ook meedraaien in hun eigen kerk of keren ze daar na verloop van tijd weer terug.’ Het Westland-netwerk probeert dus zo min mogelijk jongeren te onttrekken aan de bestaande kerken.

Qua leeftijdsopbouw is het netwerk uiteraard eenzijdig. Missen zij zelf niet ook de veertigers en vijftigers? ‘Mensen boven de 35 jaar zijn om te beginnen van harte welkom. Eén van onze kernteamleden behoort ook tot die leeftijdscategorie’, zegt Sonja. ‘Verder stimuleren we de jongeren om contact te zoeken en te onderhouden met gelovigen van een andere generatie.’ Zelf gaat ze eens in de twee weken eten bij een echtpaar dat haar grootouders hadden kunnen zijn. Zij zijn een soort mentoren voor haar.

Gek Westland is de diaconale poot van het Westland-netwerk: liefde in een praktische vorm, van het bakken van stapels pannenkoeken voor de bewoners van een woonzorgcentrum tot het opknappen van een tuintje.

Priesterschap

Het Westland-netwerk ziet zichzelf als een kerk waarin ‘gemeenschap’ het sleutelwoord is. Maar gemeenschap kan alleen bestaan bij de gratie van grenzen. Hoe omschrijft het netwerk zijn theologische identiteit?

Typisch een vraag van iemand met een kerkelijke achtergrond, stelt het visiedocument om te beginnen. Maar er is wel degelijk over nagedacht, hoewel de typering die volgt bewust meer ruimte openlaat dan grenzen trekt:

‘We bewegen ons binnen de brede kaders van de christelijke kerk, van pinkster tot gereformeerd en soms ook met katholieke trekjes. Om uit te drukken dat we onderdeel zijn van de wereldwijde kerk onderschrijven we van harte de Apostolische Geloofsbelijdenis en de Geloofsbelijdenis van Nicea.’ Maar: ‘We bieden bewust veel theologische ruimte rond andere onderwerpen. (… ) We merken dat onderlinge gesprekken meer helpen bij het ontdekken wat Jezus bedoelt dan een set regels of meningen van bovenaf.’

Sonja vertelt desgevraagd dat volgens haar het priesterschap met de grote opdracht uit Matteüs 28 (‘maak alle volken tot mijn discipelen’) voor iedereen open is komen te staan en dat er dus door de leden van het Westland-netwerk ook gedoopt en avondmaal gevierd wordt.

Pioniersplekken

Bestaande kerken vinden het moeilijk om jongeren aan zich te verbinden, jongeren vinden het moeilijk om zich verbonden te voelen met de kerk. Bij het Westland-netwerk lijkt dat allemaal niet aan de orde. Heeft Sonja voor hen misschien wat tips? ‘Gelijkheid is belangrijk’, zegt ze. ‘Dat maakt verbondenheid mogelijk. Zorg daarom dat er weinig afstand is tussen leiders en gewone leden.’

En dan volgt nog een hele rij aanbevelingen. Stimuleer (kleine) gespreksgroepen. Bemoedig de kringleiders en zorg dat ze niet uitgeblust raken. Focus op relaties in plaats van op activiteiten, en stel bij activiteiten die worden georganiseerd altijd de vraag: draagt dit bij aan praktisch discipelschap? Werk in je stad of dorp samen in het jeugdwerk, zo mogelijk met een betaalde jeugdwerker. En ten slotte: bied ruimte om te experimenteren, om zo mensen aan de rand en nieuwkomers de ruimte te geven en om mensen buiten de kerk te bereiken. Creëer pioniersplekken, zet niet de traditie boven Gods wil en geef jongeren ruimte en invloed. Sonja’s daadkracht en enthousiasme bevestigen het beeld: Westlanders zijn doeners.

Het Westland-netwerk bestaat uit drie kleine groepen van tussen de tien en vijftig mensen; een vierde groep is bezig met de door het Westland-netwerk zelf ontwikkelde beginnerscursus. De kleine groepen komen elke twee weken bij elkaar om samen te eten, het leven met elkaar te delen, te bidden en door te praten over de Bijbel. In deze groepen leer je wat het betekent om Jezus te volgen. Op dit moment zijn er groepen in Naaldwijk, De Lier en ’s-Gravezande.

Eén keer in de maand is er in de Oude Kerk in Naaldwijk op vrijdagavond de weekendstarter, ‘een sfeervol moment (…) om energie op te doen bij God’, om op te laden en om mensen uit de andere groepen te ontmoeten. Naast aanbidding en onderwijs is er tijdens zo’n weekendstarter veel ruimte voor stilte en gebed.

Bijna elk jaar wordt er een netwerkweekend georganiseerd. Tijdens dat weekend gaat het om plezier maken met elkaar en om groeien in het geloof. Verder zijn er de BBB– en de zussengroepen. BBB staat voor Bijbellezen, Bidden en een Biertje drinken (de volgorde kan ook anders). Het zijn kleine groepjes jongeren die hechte vriendschappen vormen en elkaar meenemen op de weg van het geloof.

Gek Westland is de diaconale poot van het Westland-netwerk: liefde in een praktische vorm, zonder iets terug te verwachten, van het opknappen van een tuintje tot het bakken van stapels pannenkoeken voor de bewoners van een woonzorgcentrum.

Een bijzondere activiteit begin dit jaar was de kliederkerk: ouders en kinderen die met elkaar en met anderen creatief bezig gingen met het scheppingsverhaal.

Meer lezen? Ga naar www.westland-netwerk.nl of www.facebook.com/westland-netwerk.