Een boek over vertrouwen

Het zijn maar een paar zinnetjes in het evangelie van Johannes: ‘In Jeruzalem werd het feest van de Tempelwijding gevierd; het was winter. Jezus liep in de tempel, in de zuilengang van Salomo.’ Het is een verwijzing naar de boeken van de Makkabeeën. Een geschiedenisverhaal over hoe Godsgetrouwe Joden in opstand kwamen om hun onafhankelijkheid te heroveren.

(beeld Gutzemberg/iStock)

Het verhaal van de Makkabeeën is net een jongensboek. Het speelt zich af in de periode na de dood van Alexander de Grote. Er ontstaat in die tijd een Syrisch-Grieks en een Egyptisch-Grieks koninkrijk. Israël is het frontgebied tussen deze twee machten. Als Israël onder Syrisch-Grieks gezag valt, gebiedt koning Antiochus IV Epiphanes dat de joden Zeus moeten aanbidden. Als gevolg hiervan moet de tempel in Jeruzalem voortaan aan Zeus gewijd zijn. De opstand, die als reactie hierop uitbreekt, wordt geleid door vader Mattatias en zijn vijf zonen: de Makkabeeën. Dankzij hulp van een andere grootmacht, de Romeinen, slaagt de opstand. Een korte tijd vormen Judea, Samaria en Galilea een min of meer zelfstandige staat, waar de wet van Mozes geldt.

Chanoeka

Nog elk jaar vieren de joden deze overwinning met Chanoeka, het feest van de achtarmige kandelaar. De kandelaar staat symbool voor de acht dagen die nodig waren om de tempel opnieuw aan God te wijden. Iedere avond wordt er een nieuwe kaars aangestoken, dit jaar gebeurt dat van 11 tot en met 18 december. Dat ene zinnetje uit het evangelie van Johannes zet Jezus middenin het feest van Chanoeka. Jezus krijgt de vraag of Hij de volgende opstand gaat leiden. De geschiedenis van de Makkabeeën is dan ongeveer twee eeuwen oud, maar het verlangen naar een wonderlijke bevrijding is in Jezus’ tijd springlevend. En dat is die verwachting nog steeds. Zeker tieners hebben de behoefte om te zien dat God ook vandaag nog leidinggeeft aan deze wereld.

Vertrouwen

Het verhaal van de Makkabeeën vertelt ons ook hoe je naar de geschiedenis kunt kijken. In het boek Makkabeeën staat nergens dat God direct ingrijpt. Het gevecht tegen de onderdrukkers voeren de mensen zelf, maar dat doen ze wel vanuit hun geloof in God. Bij elke veldslag lees je dat ze God om hulp bidden. Ook volgen ze de regels uit de wetten van Mozes in de gevechten. Het hele verhaal is doortrokken van het geloof in en het vertrouwen op de leiding van God.

Dat vertrouwen kun je ook toepassen op de meer recente geschiedenis: aan elke onderdrukking, aan elke moeilijke periode, komt een eind. Maar daar moeten mensen zich wel zelf voor inzetten. Het coronavirus gaat ook niet vanzelf over. Toch mag je erop vertrouwen dat ook aan deze periode een eind gaat komen. Waarom? Omdat God ervoor zorgt dat zijn werk doorgaat. Ook als het niet zo lijkt.

• Hoe wordt Chanoeka vandaag gevierd? Het Jeugdjournaal maakte daar dit filmpje over.
• In EO Visie verscheen vorig jaar een boeiend artikel over het Chanoekafeest.
• Voor wie meer wil lezen over de geschiedenis van het joodse volk, is deze historische roman een aanrader. Het is een oud boek (1965), maar het bevat goede verhalen over de verschillende tijdvakken uit de Bijbelse geschiedenis. James A. Michener, De Bron, Roman over Israël, Naarden (Strengholt), 1989 – 2015. Alleen tweedehands verkrijgbaar.