Column: Bidden in The Crown

Hoeveel voeling heeft onze seculiere wereld nog met het geloof van mensen uit het verleden? De vraag drong zich aan me op naar aanleiding van het derde seizoen van The Crown. Zeker, het is een mix van werkelijkheid en fictie. Toch komen we de Britse royals via schitterende beelden en zorgvuldige plotlijnen dicht op de huid. We zien de kroon worstelen met de nieuwe tijd. Dat geloof raakt aan diepe drijfveren, wordt duidelijk in flarden van gezangen en de intrigerende figuur van een Grieks-orthodoxe non, de moeder van prins Philip. Door te spreken over geloof overwint Philip een midlifecrisis. En toch. Wát deze mensen precies helpt, blijft onhelder.

Hoe dat komt, begreep ik na lezing van een bespreking van The Mirror and the Light (2020), het lang verwachte laatste deel van de trilogie van de Britse schrijfster Hilary Mantel over Thomas Cromwell (1485-1540). Deze Cromwell was de rechterhand van koning Henry VIII. Hij hielp de koning van zijn vrouwen af, maakte hem hoofd van de Anglicaanse kerk, scheurde zo de kerk en sloot kloosters met harde hand. Een gewetenloze schurk dus.

Zó mediteren of bidden is velen
in onze cultuur te vreemd geworden

In haar trilogie schetst Mantel een veel positiever beeld. De intriges van het grote Brexit-drama van de zestiende eeuw zijn nog altijd bloedstollend. Maar nu met Cromwell als redelijk en menselijk middelpunt. Toch mist er iets, aldus criticus Nicholas Gallagher. Als fan van Cromwells grote rooms-katholieke tegenspeler Thomas More wil hij nu wel eens weten waaróm die kloosters hardhandig geruimd werden en iedereen zelf de Bijbel moest gaan lezen. Wat had Cromwell daarin zo getroffen dat het álles voor hem werd? Dat hij zelfs zijn hand overspeelde en eindigde op het schavot? Mantel kan of wil dat niet invoelbaar maken. Telkens lezen we dat Cromwell bidt. Maar wát hij bidt, lezen we niet.

Ook in The Crown zien we mensen God niet direct aanspreken. Zó mediteren of bidden is velen in onze cultuur te vreemd geworden. Alle reden dus om de psalmen te blijven lezen, die oude, beproefde spiegels van de ziel. En om in alle bescheidenheid hardop te blijven bidden. Opdat we niet verleren elkaar te laten zien wat geloof betekent.