Cultuurverschillen rond rouwdiensten

In het Deputatenoverleg Eenheid (kortweg: DOE) werken deputaten van CGK, GKv en NGK samen. Het DOE belegde recent een speciale bijeenkomst voor samenwerkingsgemeenten, waarin zij moeiten naar voren konden brengen die gepaard gaan met het meedraaien in verschillende kerkverbanden met verschillende regels en afspraken. Dat kan heel pijnlijk zijn, denk bijvoorbeeld aan de heel diverse manieren waarop het pastoraat aan homoseksuele gemeenteleden vorm krijgt.

‘De kerk is met Woord en gebed rond het sterven van een gemeentelid aanwezig.’ (beeld carolynabooth/Pixabay)

Een ander thema kwam naar voren in de samenwerkingsgemeente-in-wording van de CGK en GKv in Stadskanaal. Dat betreft de verschillen tussen beide kerkverbanden in het omgaan met de samenkomst na het overlijden van een gemeentelid. Ds. Aad van Zuijlekom (GKv) wijst in het mededelingenblad op de uiteenlopende culturen daaromheen. Vroeger was het binnen de GKv vooral een bijeenkomst van de direct betrokkenen, soms alleen familieleden, tegenwoordig zijn er veel meer gemeenteleden aanwezig.

Het is echt een zaak van de gemeente geworden. Binnen de CGK was dat al zo. Daar kon voor een begrafenis een officiële dienst belegd worden. Binnen de GKv kan dat pas sinds 2014. De oude kerkorde bepaalde: rouwdiensten worden niet belegd. Angst voor mensverheerlijking speelde daarbij een rol. De nieuwe kerkorde brengt het echter positiever onder woorden: ‘De kerk is met Woord en gebed rond het sterven van een gemeentelid aanwezig.’ (Artikel C49)

Dat biedt de mogelijkheid om te variëren en brengt de praktijken van beide kerken bij elkaar. Van Zuijlekom: ‘Die aanwezigheid kan op verschillende manieren. Van een huiselijk samenzijn, een bezoek bij iemand die erg ziek is en gaat sterven, tot een dankdienst voor het leven van iemand die overleden is. Hoe dan ook: als gemeente leef je mee met Woord en gebed. Verstandig om elkaar daarin ruimte te gunnen.’ Mooi als dat een kerkdienst kan zijn. Maar als het toch een familiebijeenkomst is, ook goed. Tegelijk is de strekking van het kerkordeartikel breder dan de dienst/samenkomst na het overlijden: het gaat ook over het pastoraat daarvoor.