Zijn jongeren tweederangs kerkleden?

Het afgelopen jaar zijn in de rubriek Jeugdwerk diverse artikelen verschenen naar aanleiding van gesprekken met individuele jongeren. Een belangrijk thema in deze gesprekken was hoe zij aankijken tegen de kerk en wat voor gevoel ze daarbij hebben. De zoektocht van deze jongeren blijkt lastig, iedereen heeft verschillende verlangens. Toch komen een aantal kenmerken regelmatig terug.

Wat in de verschillende gesprekken als eerste opvalt, is dat jongeren de link met het dagelijks leven missen. De kerk wordt vooral gezien als iets ‘zwaars’, wat vooral tijdens de kerkdienst op zondag moet plaatsvinden en waarbij de preek ook nog eens moeilijk te volgen is. Jongeren voelen zich vaak niet aangesproken, maar verlangen daar wel naar.

Op momenten dat ze zich wel voelen aangesproken, geven ze aan dat de diensten toegankelijk zijn, dat de taal van jongeren wordt gesproken en de Bijbel uitgelegd wordt op een aansprekende manier, met voorbeelden waarin ze zich herkennen.

Jongeren blijken af te haken bij ‘kerktaal’ waarin woorden gebruikt worden die niet raken aan hun dagelijks leven en daardoor weinigzeggend zijn. Het gaat vaak over God, maar er gebeurt niks met God. Jongeren zijn op zoek naar een boodschap waarmee zij zich kunnen identificeren.

Ruimte

Dit alles heeft te maken met de plek die jongeren innemen in de gemeente. Jongeren voelen zich soms tweederangs gemeenteleden. Het is alsof de kerk vooral gericht is op ouderen en dat ouderen zich er thuis voelen. De meeste jongeren geven aan dat ze zich best willen inzetten in de gemeente, maar niet de ruimte krijgen om dit op hun eigen manier te doen. Ze hebben eerder het gevoel dat ze worden tegengewerkt, omdat als ze iets willen het moeizaam van de grond komt, of omdat het precies moet worden gedaan zoals volwassenen het aangeven. Dit werkt demotiverend en jongeren worden hierdoor onderschat.

Ze willen niet gepamperd worden, maar willen juist dat volwassenen hun vertrouwen en verantwoordelijkheid geven. Ze zoeken ruimte om te experimenteren, om zo te ontdekken wat het voor hen betekent om Jezus te volgen.

Echtheid

Veel jongeren vinden dan ook dat de kerk zich vooral richt op hoe we ons als mensen zouden moeten gedragen. Ze voelen daardoor druk, omdat ze denken dat ze perfect moeten zijn voordat ze geaccepteerd worden. In dat perfecte beeld herkennen jongeren zichzelf niet. Zij missen de ruimte voor de rafelranden van het leven. Ze missen de acceptatie ondanks de fouten die we allemaal maken, of inleving in hun situatie op momenten dat ze twijfelen.

Ze willen onderdeel zijn van een gemeenschap waarin mensen met hen meelopen, waarin volwassenen en jongeren samen eerlijk en kwetsbaar zijn over hun (geloofs)leven. Jongeren willen daarbij leren van ouderen, zonder dat ze door hen veroordeeld worden. Volwassenen moeten niet alleen maar aardig zijn richting jongeren, maar zich echt inleven in hen. Jongeren denken dat volwassenen hun leefwereld niet begrijpen en voelen zich vaak onbegrepen. Ze geven daarbij aan dat dit vaak komt doordat er zo weinig contact is tussen de verschillende generaties.

Praktisch

Dit alles zorgt ervoor dat jongeren op zoek zijn naar hoe ze hun geloof handen en voeten kunnen geven zonder de druk om perfect te moeten zijn. Ze willen verantwoordelijkheid dragen, maar bovenal willen ze ontdekken hoe ze hun christen zijn kunnen vormgeven buiten de kerkmuren. Jongeren vinden dat de kerk te veel bezig is met zichzelf en veel meer naar buiten zou moeten treden. Ze zijn niet op zoek naar een kerk die alleen klaarstaat voor haar eigen leden, maar naar een gemeenschap die actief is in de samenleving.

Jongeren verlangen naar een kerk als oefenruimte, om vervolgens in de maatschappij te kunnen laten zien wat het betekent om christen te zijn. Dit ontbreekt volgens hen nu vaak in de kerk. Ze voelen zich niet uitgedaagd en aangespoord. Hierdoor zien jongeren vaak niet de meerwaarde van de kerk. En als het geen toegevoegde waarde heeft, dan heeft het geen nut…

Tot slot: als we willen dat de kerk een plek is voor iedereen, dan zullen we empathie moeten hebben voor de leefwereld van jongeren. We zullen hen moeten betrekken bij alle facetten van het kerkleven en hun handvatten moeten geven voor het dagelijks leven als christen. Geef jongeren verantwoordelijkheid, ruimte om dingen op hun eigen manier te doen. Geef niet maar een goedbedoeld advies, maar loop met hen mee en deel daarin je eigen leven.

Agenda

17 maart 2018 (Drachten): Kinderwerkersdag van stichting Doe maar, met als thema ‘Let’s Connect’, over in verbinding staan met God, jezelf en het kind. Zie stichtingdoemaar.nl/kinderwerkers-trainingen/kinderwerkersdag.

31 maart en 1 april: Paaschallenge 2018. Een spelactiviteit in de nacht van zaterdag op paaszondag voor groepen jongeren van ongeveer 13-17 jaar met minimaal 2 leiding per groep. Zie jop.nl/themas/vieren-en-ontmoeten/paaschallenge-2018.

7 April 2018 (Ede): Huis van Belle-Dag. Bedoeld voor tienermeiden, met speciaal programma voor ouders. Zie stichtinghuisvanbelle.nl/blog/belledag2018.

26 mei 2018 (Arnhem): EO Jongerendag, met als thema ‘Walk on water’. Zie beam.eo.nl/eo-jongerendag.

Media/tips

Alle artikelen met de gesprekken met jongeren zijn terug te lezen op de website van OnderWeg onder het kopje ‘Jeugdwerk’. Zie www.onderwegonline.nl/category/jeugdwerk.

Wil je je je als jeugdwerker of kerkenraad meer inleven in de leefwereld van jongeren, neem dan contact op met het Praktijkcentrum of het NGK Jeugdwerk. Wij verzorgen onder meer toerustingsavonden rondom dit thema, waarin we samen nadenken over hoe we inclusief kerk kunnen zijn met en voor jongeren.

Met bijdragen van Anko Oussoren, adviseur bij het Praktijkcentrum, Paul Smit en Martine Versteeg, jeugdwerkadviseurs bij het NGK Jeugdwerk.