Column: Settled science?

Recent zijn er twee boeken verschenen over geloof en evolutie, allebei vanuit de Gereformeerde Bond. Om het even simpel te zeggen: één voor, één tegen de evolutietheorie. Mijn sympathie gaat uit naar het tweede. Waarom?

Niet zozeer omdat ik geloof dat de Bijbel maar één uitleg mogelijk maakt. Laten we daar maar in alle nuchterheid naar kijken. Misschien lezen we wel verkeerd. Mijn probleem zit veel meer in het schermen met de ‘resultaten’ van de wetenschap die onontkoombaar zouden zijn. Settled science? Hoezo? Is het niet eigen aan de wetenschap dat ze voortdurend ontwikkelt en dat de waarheid van vandaag de ketterij van morgen is (en andersom)?

Ik moet zeggen dat ik sceptisch sta tegenover wetenschap die van tevoren God buitensluit

Een voorbeeld uit de recente geschiedenis. Voor de Tweede Wereldoorlog was eugenetica in brede wetenschappelijke kring populair. Het leidde tot toepassingen in de samenleving (met name in Amerika) die je nu de haren te berge doen rijzen. Zo werd een 18-jarig meisje, Carrie Buck, tegen haar wil gesteriliseerd, hoewel ze een goede leerling was, maar het ongeluk had in een arm gezin te zijn geboren en zwanger te raken door een verkrachting. Met de woorden van Oliver Wendell Holmes, opperrechter bij het Hooggerechtshof: ‘Three generations of imbeciles are enough.’

Even terug naar evolutietheorie. Elke wetenschap moet zich rekenschap geven van feiten, sommige onomstreden, en andere gekleurd door de waarnemer (in termen van wetenschapsfilosofie: de theoriegeladenheid van de waarneming). Maar bij de manier waarop die feiten in een groter verband worden gezet speelt van alles mee. Verlangens, vooroordelen, interesses, wereldbeschouwing. En dan is die wetenschap helemaal niet zo zeker. Ik moet zeggen dat ik sceptisch sta tegenover wetenschap die van tevoren God buitensluit.

Juist rond de evolutie is er een gedachtenpolitie actief die afwijkende meningen de mond wil snoeren, hoewel er wel degelijk fundamentele kritiek geleverd wordt op de kernopvattingen van het darwinisme, ook door niet-christelijke wetenschappers.

Voordat we onze christelijke leer gaan aanpassen, moeten we eerst maar eens praten over hoe dwingend die ‘resultaten’ zijn.